https://krofayakromanticom.com/wortu/ R
| R. | SRANANTONGO | NEDERLANDS | A MEKI FU |
|---|---|---|---|
| – | Raiskrifi | Adviesrapport | |
| – | Rai-tirigrupu | Adviesraad | |
| – | Rebelenti | Dissident | |
| – | Rèdi | Kant-en-klaar | |
| – | Refren / Draikon | Refrein | |
| Ref’rensi | Referentie | ||
| – | Regaman | Manager | |
| – | Reimt’tei | Rijmwoorden | |
| – | Rigomori | Lijkstijfheid |
REFERENSI onder constructie
| ASPEKTI | DISCRIPTION |
|---|---|
| Sranan | REFERENSI |
| Nederlands | Referentie |
| Engels | Reference |
| Fonetische Beschrijving | /re-fe-ˈren-si/ |
| Etymologie | Afgeleid van het Latijnse “referentia”, van “referre” wat betekent “terugbrengen, verwijzen”. |
| Uitspraak | Het woord wordt uitgesproken als /re-fe-ˈren-si/, met de nadruk op de rol van verwijzing in een document of context. |
| Voorbeeldzin | ???????? |
| Toepassing | Gebruikt in juridische documenten en contexten om te verwijzen naar andere relevante documenten of uitspraken voor vergelijkingen en analyses. |
SODIYAKI
| ASP[EKTI | DISCRIPTION |
|---|---|
| Sranan | SODIYAKI |
| Nederlands | Sterrenbeeld |
| Engels | Zodiac sign |
| Fonetische Weergave | Uitspraak: so-di-YA-ki Klemtoon ligt op de derde lettergreep, “ya”. |
| Etymologie | Oorsprong: Afgeleid van het Engelse woord “Zodiac”. Dit woord is via het Engels (Zodiac) en het Nederlands (zodiak) geïnspireerd door de Griekse oorsprong, wat verwijst naar de twaalf tekens van de dierenriem in astrologie. |
| Achtergrond: | Achtergrond: Het woord “sodiyaki” combineert elementen van de Engelse klank en is aangepast in het Sranan Tongo, waar de “c” naar de klank “ki” is aangepast voor eenvoud en culturele aanpassing. Het gebruik van de “so-” klank is typisch in het Sranan om woorden van een andere taal in te passen in het eigen klankensysteem. |
| Descriptieve Beschrijving | Beschrijving in het Nederlands: Het sterrenbeeld verwijst naar een van de twaalf symbolen of tekens van de dierenriem, gebaseerd op de stand van sterren en planeten bij de geboorte. “Sodiyaki” wordt in het Sranan Tongo gebruikt om zowel astrologische symbolen als persoonlijke kenmerken die bij de geboorte horen uit te drukken. |
| Betekenis in de cultuur: De twaalf tekens worden ook in de Surinaamse cultuur vaak gebruikt in astrologische contexten voor persoonlijke beschrijving of voor oriëntatie van de toekomst (bijvoorbeeld horoscopen). | |
SREME
| Woord | Sreme |
| Betekenis | Nederlands: Zelfvorming; zelfschepping; zelfbouwer Engels: Self-making; self-forming; inner self-creation |
| Descriptieve betekenis | Descriptieve betekenis “Sreme” verwijst naar de innerlijke kracht of persoon die zichzelf vormt, maakt en opbouwt vanuit de eigen kern. Het duidt niet alleen leren aan, maar het volledige proces waarin iemand zichzelf creëert zoals een dak dat door de bewoner zelf is gebouwd, zoals een identiteit die vanuit de bron ontstaat. Het woord drukt de actieve, innerlijke weg uit waarin iemand zijn eigen kennis, vorm en richting schept. |
| Samenstelling Sreme = sre (van srefi: zelf, innerlijke bron) me (van meki: maken, vormen, creëren) | |
| Etymologie “Sreme” is ontstaan uit de fusie van srefi (zelf) en meki (maken). Door ritmische vereenvoudiging en innerlijke klank intuïtie ontstond de wortel sre-me, een nieuw Creools-aanvoelend morfeem dat zelfvorming, zelfschepping en zelfopbouw aanduidt.Het woord komt niet voor in bestaande Creoolse talen, maar sluit fonologisch en cultureel aan bij Sranan en bredere Afro-Creoolse taalpatronen. Het is een origineel, uit de koker van krofaya intuïtief geboren conceptwoord dat de symbolische weg van zelfwording omvat. | |
| Woordsoort Zelfstandig naamwoord / conceptuele stam Kan ook functioneren als identiteit (bijv. “Mi na wan Sreme.”) IPA/ˈsre.me sre → /sre/ (kort, helder, aanzet vanuit binnen) me → /me/ (open, vloeiend, maker-klank)Klemtoon op sre. | |
| Fonetische gelijkenis “Sreme” klinkt natuurlijk binnen Creoolse fonologie door: de tweelettergrepige ritmiek de open vocaal e de eindklank -me, die verwant voelt aan Creoolse verkortingen zoals me (van meki)de symbolische compactheid (zoals srefi, taki, tyari).Het woord resoneert met Afro-Creoolse woordstructuren maar is volledig origineel. | |
| Taalbron Door mij gevormd vanuit innerlijk luisteren, beeld en klank. Elk woord is een zaad van betekenis dat zich ritmisch ontvouwt in mijn symbolentaal. Daarbij laat ik mij inspireren door ritmes en structuren uit andere Creoolse talen, en door de taalwijsheid van ouderen die het Sranantongo diepgaand en levendig beheersen. “Sreme” is geboren uit de klankfusie van srefi en meki, een intuïtieve creatie die zelfwording belichaamt. | |
| Gebruik Wordt gebruikt als identiteit, concept, spiritueel begrip of beschrijving van iemand die zichzelf vanuit binnenuit vormt, creëert en ontwikkelt. Kan verwijzen naar: levenspad spirituele vorming leerproces zonder leraar zelfgebouwde identiteit persoonlijke transformatie | |
| S. | SRANANTONGO | NEDERLANDS | A MEKI FU |
|---|---|---|---|
| Sabakubaisigri | Rolstoel | ||
| – | San’fkonsyi | Schouwspel | |
| – | Sasitikilibi | Testsamenleving | |
| – | Sebrasa | Delta waar de rivier uitmond in zee | |
| – | Seni go morofara / ete wan luku | Doorverwijzen | |
| Senfiyeye & Sentense | firi | ||
| Sentense | sabi sondro wortu | ||
| – | Sèremowni | Ceremonie | |
| – | Set’orga | Bestel | |
| Simedrai | Palindroom | ||
| Sistema fu ten | Kalender | ||
| – | Sipimanbedi | Scheepsbed | |
| Skedreimanduku/ Skedreymanduku | Canvas | ||
| – | Skin-aswape | Sportschool | |
| – | Skinboskopu | Lichaamstaal | |
| – | Skinfin’olo | Porie | |
| – | Skinfiri | Beleving | |
| – | Skinfonfon | Lichamelijke mishandeling | |
| – | Skinkowsu / bubakowsu | Bodystocking | |
| Skoro-afersi | Scholing | ||
| Skrifwortustrei | Dictee | ||
| – | Skrini | Script | |
| Sosyagrupu | Sociale klasse | ||
| – | Soki | Seks | |
| – | Sokidren | Seksdromen | |
| – | Sokifiri | Seksuele behoefte / Geil zijn | |
| – | Sokifonfon | Seksuele mishandeling | |
| – | Sokiknoru | Seks spijt | |
| – | Soki koiri | Seksuele oriëntatie | |
| – | Soki-ogri | Seksuele uitbuiting | |
| – | Sokismeri | Seksgeur | |
| – | Sokispenki | Seksuele intimidatie | |
| – | Sokisrafu | Seksslaaf | |
| – | Sokitori | Seksverhaal | |
| – | Sokiwatra | Seksvocht | |
| – | Sokiwipi | Sekszweep | |
| – | Sokitere | Sekspluim | |
| – | Sokitim | Seksclub / Bordeel | |
| – | Sokiwrokopresi | Seksclub / Bordeel | |
| – | Soktugeme | ||
| – | Soktusribi | Zuchtend slapen | |
| _ | Somru | Zomer | |
| – | Son-nobronfatu | Zonnebrandcrème | |
| – | Son-nobronoli | Zonnebrandolie | |
| – | Sonye | Mijmeren | |
| – | Sorgupasi | Behandeltraject | |
| – | Sososkin pakro | Naakte slak | |
| – | Spanfatu | Evenement | |
| – | Spankraktipatna | Samenwerkingspartner | |
| – | Spankraktit’tei | Samenwerkingsverband | |
| – | Spenkiten | Avondklok | |
| – | Spenkitenfeti | Avondklokrellen | |
| – | Spenkitenopruru | Avondklokrellen | |
| – | Spesreibotro | Kruidenboter | |
| – | Srapu | Gedreven | |
| – | Srefidenki | Zelfinzicht | |
| – | Srefidoktu | Autodidact | |
| – | Sref’mekman | Autodidact | Sref’meki-uma/ srefmek’sma |
| – | Srenbasi | Penningmeester | |
| Sribikamra-ai | Verleidelijke ogen | ||
| – | Sribiyeye | Onderbewuste | |
| – | Srudat’skowtu | Marechaussee | |
| – | Srudat-yunet | Bataljon | |
| – | Stampu en | Benadrukken | |
| Stenskrifi | Fonetisch | Deze term legt de nadruk op het schrijven op basis van klank en is geschikt voor technische of formele contexten waarin je de directe relatie tussen klank en schrift benadrukt. | |
| – | Stonbobo | Gevoelloze | |
| – | Studeri | Studeren | |
| – | Sukruklonki / Taisukru | Suikerklontje | |
| – | – swenbasèn | Zwembad | |
- swentobo | Zwembad | ||
| – | Sweri ini bele | Aambeien | |
| – | 1. Swit'mofofesa | Proeverij | |
2. Swit'mofotesi | Proeverij | ||
| – | Syampu | Shampoo | |
| – | Syènpresitongo / Syènpres’tongo | Clitoris | |
| – | Syowa | Douche |
SLOGAN
| ASPEKTI | DESCRIPTION |
|---|---|
| Sranan | Slogan |
| Nederlands | Slogan |
| Engels | Slogan |
| Fonetische beschrijving: | “Slo-gahn” |
| Etymologie: | Leenwoord uit het Engels/Schots (van sluagh-ghairm, wat “strijdkreet” betekent) |
| Uitspraak: | “SLO-gahn” |
| Samenstelling: | Geen directe samenstelling in Sranan, wordt als leenwoord gebruikt |
| Voorbeeldzin: | De partij heeft een krachtige slogan bedacht voor de verkiezingen. |
SIMETRIWORTU
| ASPEKTI | DESCRIPTION |
|---|---|
| Sranan | SIMETRIWORTU |
| Nederlands | Palindroom |
| Engels | Palindrome |
| Etymologie: | “Simetri”: Afgeleid van het Nederlandse woord “symmetrie”, wat verwijst naar iets dat gelijk is aan beide zijden van een middenlijn.“Wortu”: Sranan voor “woord”. |
| Descriptieve Betekenis: | Een woord dat symmetrisch is als het van achteren naar voren wordt gelezen. Bijvoorbeeld, “lepel” en “negen” zijn palindromen omdat ze hetzelfde blijven bij omkering. |
| Samenstelling: | Samenstelling: “Syimetri” (symmetrie) + “wortu” (woord) |
| Gebruik: | Gebruik: “Syimetriwortu” wordt gebruikt om te verwijzen naar een woord dat symmetrisch is en van achteren naar voren gelezen hetzelfde is als van voren naar achteren. |
| Fonetische Gelijkenis: | “Syimetri” klinkt vergelijkbaar met “symmetrie” in het Nederlands. “Wortu” sluit aan bij het Sranan woord “woord”. |
| Uitspraak: | Fonetisch: /si-me-tri-wor-tu/ |
| Voorbeeldzin: | “Een syimetriwortu zoals ‘madam’ blijft hetzelfde als je het omgekeerd leest.” |
SIMEDRAI
| ASPEKTI | |
|---|---|
| Sranan | SIMEDRAI |
| Nederlands | Palindroom |
| Engels | Palindrome |
| Fonetische gelijkenis | Fonetische gelijkenis /si-me-drai/ |
| Uitspraak | Uitspraak De uitspraak van “Simedrai” is fonetisch vergelijkbaar met “sim-e-drai”, waarbij de klemtoon ligt op de tweede lettergreep “me”. |
| etymologie | Het woord “Simedrai” is een samenstelling van de Sranan woorden “sim” (symmetrisch) en “drai” (draaien). Het verwijst naar een woord dat symmetrisch is, oftewel een palindroom, waarbij de volgorde van letters van links naar rechts gelijk is aan de volgorde van rechts naar links. |
| Descriptieve betekenis | “Simedrai” betekent een woord of zin die symmetrisch is, oftewel een palindroom, waarbij de volgorde van letters of cijfers van links naar rechts identiek is aan die van rechts naar links. |
| Samenstelling | “Simedrai” = “sim” (symmetrisch) + “drai” (draaien) |
| Gebruik | “Simedrai” wordt gebruikt om te verwijzen naar een woord of zin die hetzelfde blijft als het omgekeerd wordt gelezen. |
| Voorbeeldzin | “Een voorbeeld van een simedrai is het woord ‘level’, dat zowel van links naar rechts als van rechts naar links gelezen hetzelfde is.” |
| Opmerking | Het woord “Simedrai” is een nieuwe term die specifiek is gecreëerd om het concept van een palindroom te beschrijven in de context van het Sranan. |
| S. | SRANANTONGO | NEDERLANDS | A MEKI FU |
|---|---|---|---|
| Sabakubaisigri | Rolstoel | ||
| – | San’fkonsyi | Schouwspel | |
| – | Sasitikilibi | Testsamenleving | |
| – | Sebrasa | Delta waar de rivier uitmond in zee | |
| – | Seni go morofara / ete wan luku | Doorverwijzen | |
| – | Sèremowni | Ceremonie | |
| – | Set’orga | Bestel | |
| Sistema fu ten | Kalender | ||
| Sisi-yesi osope | Uitlaatklep/klankbord | ||
| – | Sipimanbedi | Scheepsbed | |
| – | Skin-aswape | Sportschool | |
| – | Skinboskopu | Lichaamstaal | |
| – | Skinfin’olo | Porie | |
| – | Skinfiri | Beleving | |
| – | Skinfonfon | Lichamelijke mishandeling | |
| – | Skinkowsu / bubakowsu | Bodystocking | |
| Skoro-afersi | Scholing | ||
| Skrifwortustrei | Dictee | ||
| – | Skrini | Script | |
| Sosyagrupu | Sociale klasse | ||
| – | Soki | Seks | |
| – | Sokidren | Seksdromen | |
| – | Sokifiri | Seksuele behoefte / Geil zijn | |
| – | Sokifonfon | Seksuele mishandeling | |
| – | Sokiknoru | Seks spijt | |
| – | Soki koiri | Seksuele oriëntatie | |
| – | Soki-ogri | Seksuele uitbuiting | |
| – | Sokismeri | Seksgeur | |
| – | Sokispenki | Seksuele intimidatie | |
| – | Sokisrafu | Seksslaaf | |
| – | Sokitori | Seksverhaal | |
| – | Sokiwatra | Seksvocht | |
| – | Sokiwipi | Sekszweep | |
| – | Sokitere | Sekspluim | |
| – | Sokitim | Seksclub / Bordeel | |
| – | Sokiwrokopresi | Seksclub / Bordeel | |
| – | Soktugeme | ||
| – | Soktusribi | Zuchtend slapen | |
| _ | Somru | Zomer | |
| – | Son-nobronfatu | Zonnebrandcrème | |
| – | Son-nobronoli | Zonnebrandolie | |
| – | Sonye | Mijmeren | |
| – | Sorgupasi | Behandeltraject | |
| – | Sososkin pakro | Naakte slak | |
| – | Spanfatu | Evenement | |
| – | Spankraktipatna | Samenwerkingspartner | |
| – | Spankraktit’tei | Samenwerkingsverband | |
| – | Spenkiten | Avondklok | |
| – | Spenkitenfeti | Avondklokrellen | |
| – | Spenkitenopruru | Avondklokrellen | |
| – | Spesreibotro | Kruidenboter | |
| – | Srapu | Gedreven | |
| – | Srefidenki | Zelfinzicht | |
| – | Srefidoktu | Autodidact | |
| – | Sref’mekman | Autodidact | Sref’meki-uma/ srefmek’sma |
| – | Srenbasi | Penningmeester | |
| Sribikamra-ai | Verleidelijke ogen | ||
| – | Sribiyeye | Onderbewuste | Door deze twee woorden te combineren tot “sribiyeye” (slaap-geest), poog ik een heel begrijpelijke en logische uitleg voor het concept van het onderbewuste als de “slaap van de geest” te duiden. Dit benadrukt het idee dat, hoewel de geest in rust is, er nog steeds processen en activiteiten plaatsvinden die niet direct bewust zijn. |
| – | Srudat’skowtu | Marechaussee | |
| – | Srudat-yunet | Bataljon | |
| – | Stampu en | Benadrukken | |
| – | Stonbobo | Gevoelloze | |
| – | Studeri | Studeren | |
| – | Sukruklonki / Taisukru | Suikerklontje | |
| – | – swenbasèn | Zwembad | |
- swentobo | Zwembad | ||
| – | Sweri ini bele | Aambeien | |
| – | 1. Swit'mofofesa | Proeverij | |
2. Swit'mofotesi | Proeverij | ||
| – | Syampu | Shampoo | |
| – | Syènpresitongo / Syènpres’tongo | Clitoris | |
| – | Syowa | Douche |
KROFAYA KROMANTI 'TANPE' 