LINGWA SKRIFI
| Sranan | LINGWA SKRIFI |
| Nederlands | Orthografische schrijfwijze |
| Engels | Language Writing” of “Standard Writing System” |
| Betekenis | Betekenis: Orthografische denkwijze / Taalschrift Tegenovergestelde van: Yere skrifi |
| Kenmerk | Gebaseerd op standaard taalregels en etymologie, niet op fonetische schrijfwijze. |
| Fonetische Weergave | \ˈliŋ-ɡwa ˈskri-fi\ |
| Etymologie | Afgeleid van “lingwa” (taal) en “skrifi” (schrijven/schrift) uit het Sranantongo |
| Descriptieve Beschrijving | Een term die verwijst naar het gestandaardiseerde schriftelijke systeem van een taal, met nadruk op conventies en regels |
| Samenstelling | “Lingwa” (taal) + “skrifi” (schrift/schrijven) |
| Mi e skrifi lingwa skrifi fu pasa skoro bun. Ik schrijf taalschrift om goede cijfers te halen | |
LINGWAPRETI/ TONGOPRETI
| ASPEKTI | |
|---|---|
| Sranan | LINGWAPRETI/ TONGOPRETI; (de verscheidenheid aan talen, letterlijk “taalbord” of “taalpalet”) |
| Nederlands | taalpalet= i (de verscheidenheid aan talen, letterlijk “taalbord” of “taalpalet”) |
| Engels | Language palette (the variety or assortment of languages used in a particular context) |
Fonetik (Uitspraak) | [lin-gwa-pre-ti] |
| Etymologie | – Lingwa komt van het Latijnse “lingua”, dat taal betekent. – Preti komt waarschijnlijk van het Nederlandse “bord” of “palet”, een oppervlak om iets te presenteren. |
Descriptieve Beschrijving | Lingwapreti is een samengestelde term in het Sranan, die de combinatie van “taal” en “bord/palet” aangeeft. Het refereert aan een selectie of verzameling van talen, zoals in een context waarin meerdere talen worden gebruikt of besproken |
| Gebruik in Context | Het woord “lingwapreti” kan worden gebruikt om de taaldiversiteit van een bepaalde gemeenschap of situatie te beschrijven. |
| Voorbeeldzin | “A lingwapreti ini a kondre na wan difrenti fu taki” (Het taalpalet in het land is een diversiteit aan talen). |
LITRI {onder constructie] [ zie ook illitri]
| Sranan | LITRI |
| Nederlands | Geletterd/ alfabeet |
| Engels | Literate |
| Fonetiek | /ˈlitri/ |
| Etymologie | – Afkomstig van het Nederlandse woord “letter”, met behoud van de klank in “geletterd”. – “Litri” behoudt de fonetische structuur van “letter”. |
| Betekenis | Iemand die kan lezen en schrijven. |
| Descriptieve gelijkenis | “Litri” verwijst naar iemand die bekend is met letters en teksten, wat hen in staat stelt om te lezen en te schrijven. Dit is een persoon die geletterd is en daarom kan omgaan met geschreven informatie. |
| Structurele gelijkenis | Het woord “litri past goed bij de fonetische structuur van Sranantongo en behoudt de herkenbaarheid van het Nederlandse “letter”. |
| Gebruik en context | Gebruikt om iemand aan te duiden die kan lezen en schrijven. Bijvoorbeeld: “Mi wroko nanga soso litrisma (Ik werk alleen met alfabeten met een geletterd persoon. |
| Voorbeeldzin: | Na wan litri yongupkin, a sabi a wroko. |
LOLODORO-ABANYI / DUNGRU-OSOMAN {onder constructie]
| Sranan | LOLODORO-ABANYI |
| Nederlands | Draaideurcrimineel, Letterlijk: “rollende deur crimineel” — Iemand die steeds terugvalt in crimineel gedrag. |
| Engels | Recidivist Revolving door criminal Literally: “rolling door criminal” — A person who repeatedly engages in criminal activity. |
| Fonetiek | /ˈlo.lo.do.ro. aˈba.nyi/ |
| Etymologie | – Lolo: Betekent rollen, verwijzend naar iets dat voortdurend in beweging is. – Doro: Betekent deur of steeds, wijst op een herhalende cyclus. – Abanyi: Betekent crimineel, afgeleid van het Sranan. |
| Betekenis | Een crimineel die steeds weer in aanraking komt met de wet, vergelijkbaar met een draaideurcrimineel die voortdurend terugkeert naar misdaad. |
| Structurele gelijkenis | Het woord deelt structuur met de term “draaideurcrimineel” waarbij Lolo (rollen) en doro (deur) de voortdurende cyclus van terugval in crimineel gedrag beschrijven. |
| Gebruik en context | Het wordt gebruikt om iemand te beschrijven die herhaaldelijk criminele activiteiten pleegt en steeds weer in de gevangenis belandt. |
| Descriptieve gelijkenis | Lolodoro-abanyi is een visuele en metaforische verwijzing naar een draaideur die constant ronddraait, wat symbool staat voor een voortdurende terugkeer naar crimineel gedrag. De vergelijking met een draaideur suggereert dat de crimineel, net als een draaideur, telkens terugkeert naar dezelfde plek (gevangenis of criminele activiteiten), zonder dat er echte vooruitgang is. De crimineel blijft gevangen in een cyclus, net zoals iemand gevangen kan zitten in een ronddraaiende deur zonder eruit te komen. Met deze toevoeging wordt het woord Lolodoro-abanyi nog beter uitgelegd in zijn symbolische betekenis. Het schetst niet alleen de letterlijke vertaling, maar benadrukt ook het beeld van de eindeloze cyclus waarin een draaideurcrimineel vastzit. |
LOBI-Nen
| ASPEKTI | DESKRIPSYON |
|---|---|
| ASPEKTI Sranan | Lobi-nen |
| CATEGORISERING | Hoofdcategorie: META-TONGO Subcategorie: AFFECTI FU RELASYONI (Ordenende taal voor affectieve en relationele begrippen) |
| BETEKENIS | Nederlands: Koosnaam / liefdesnaam (algemeen begrip) Engels: Term of endearment (general / affective concept) |
| DESCRIPTIEVE BETEKENIS | Lobi-nén verwijst naar het overkoepelende begrip van een naam die wordt gebruikt om liefde, zorg, nabijheid en emotionele verbondenheid uit te drukken binnen een relatie. Het woord benoemt niet de concrete aanspreekvorm, maar de categorie waartoe zulke namen behoren. Het begrip is breed, warm en relationeel, en kan zowel romantische, familiale als zorgende relaties omvatten. |
| FUNKSYONI | FUNKSYONI Lobi-nén functioneert als: een ordenend begrip binnen affectieve taal een meta-term om andere woorden te duiden een relationele marker op conceptueel niveau Het helpt om onderscheid te maken tussen: de naam zelf en het soort naam dat het is |
| SAMENSTELLING | lobi + nén |
| ETYMOLOGIE / BEELDBRON | lobi → liefde, genegenheid, affectie nén → naam Samen betekent het letterlijk: “naam van liefde” Het woord is diep geworteld in levend Sranan-gebruik en sluit aan bij orale en relationele taalpraktijken waarin liefde niet abstract is, maar geleefd en uitgesproken wordt. |
| WOORDSOORT | Zelfstandig naamwoord (Abstract / metataalkundig) |
| GEBRUIK | GEBRUIK Lobi-nén wordt gebruikt om te spreken over liefdes- of koosnamen in algemene zin. Het woord fungeert als bovenliggende categorie, waaronder verschillende subtypes kunnen vallen. Voorbeelden van subtypes (niet onderdeel van dit lemma): tyotyo-nén (speels) pepepepe-nén (overdreven zoet) |
| VOORBEELDZIN |
LOWE-OGRI
| Sranan | LOWE-OGRI |
| Nederlands | VLUCHTGEVAAR |
| Engels | flight danger / escape dangetr |
| Samenstelling | Lowe- ogri = vluchten. ogri = gevaar |
| Fonetiek | Lowe: /ˈloʊ.weɪ/ Ogri: /ˈoʊ.gri/ |
| Etymologie | Lowe: Afgeleid van een woord dat “vluchten” of “ontsnappen” betekent Ogri: Komt van een term die “gevaar” of “dreiging” aanduidt |
| Beschrijvende Gelijkenis | Vertegenwoordigt een scenario waarin ontsnapping vol gevaren is Roept beelden op van urgentie en risico, vaak gebruikt in verhalen over overleving |
| Gebruik: | Beschrijft een situatie van gevaar tijdens vlucht of ontsnapping │ Toepassing: Kan gebruikt worden in literatuur, poëzie en dagelijkse communicatie |
KROFAYA KROMANTI 'TANPE' 