https://krofayakromanticom.com/wortu/ K
| ASPEKTI | DESKRIPSYON |
|---|---|
| Sranan | KLIMA |
| Nederlands | Klimaat |
| Engels | climate |
| Fonetische Beschrijving | [ˈklima] – [k] = zoals in “kat” – [l] = zoals in “lamp” – [i] = zoals in “dicht” (korte klinker) – [ma] = zoals in “mat” |
| Etymologie | Leenwoord uit het Nederlands/Engels. Het Engelse “climate” en het Nederlandse “klimaat” zijn beide afgeleid van het Oudfranse “climat”, dat op zijn beurt afkomstig is van het Latijnse “climatis” (van “clima”), wat “slope” of “region” beteken |
| Beschrijving | Verwijst naar de langetermijnpatronen van weeromstandigheden in een bepaald gebied, zoals temperatuur, neerslag, en andere atmosferische factoren. |
| Samenstelling | Enkelvoudige vorm zonder extra affixen. Het woord “klima” wordt als een kernwoord gebruikt om het concept van klimaat te vertegenwoordigen |
| Gebruik | Het woord “klima” wordt gebruikt in het Sranan om te verwijzen naar de klimatologische omstandigheden van een regio. |
| Voorbeeldzin | “A klima ben de a reide fu na kenki. (Het klimaat is de oorzaak van de verandering.) |
| Opmerking | “Klima” is een aanpassing van het Nederlandse “klimaat” en het Engelse “climate” die rekening houdt met de fonologische regels van het Sranan Het woord behoudt de kernbetekenis van klimaat zoals het wordt gebruikt in de context van langetermijnweerpatronen. |
KLIMARI
| ASPEKTI | DESKRIPSYON |
|---|---|
| Sranan | KLIMARI |
| Nederlands | Klimaatverandering |
| Engels | Climate change |
| Fonetische Beschrijving | [klimaˈri] – [kl] = zoals in “klima” – [i] = zoals in “dicht” – [ma] = zoals in “mat” – [ri] = zoals in “rijk” (korte klinker) |
| Etymologie | Afgeleid van “klima” (klimaat) met het achtervoegsel “-ri” dat verandering aanduidt |
| Beschrijving | Verwijst naar de verandering in het klimaat, oftewel de aanpassing van het klimaat over tijd |
| Samenstelling | “klima” (klimaat) + “-ri” (verandering) |
KLIMAKENKI
| ASPEKTI | DESKRIPSYON |
|---|---|
| Sranan | KLIMAKENKI |
| Nederlands | Klimaatverandering |
| Engels | Climate change |
| Fonetische Beschrijving | [klimakɛnki] – [kl] = zoals in “klima” – [i] = zoals in “dicht” – [ma] = zoals in “mat” – [kɛnki] = zoals in “kenki” (korte klinker, met nadruk op de klank van “kenki”) |
| Etymologie | Afgeleid van “klima” (klimaat) met “kenki” (verandering/kwetsbaarheid). |
| Beschrijving | Dit kan verwijzen naar de kwetsbaarheid of impact van klimaatverandering. |
| Samenstelling | “klima” (klimaat) + “kenki” (kwetsbaarheid of impact) |
KONDREMARKI/ BORDER
| ASPEKTI | DESKRIPSYON |
|---|---|
| Sranan | KONDREMARKI |
| Nederlands | Landsgrens |
| Engels | Border / Land boundary |
| Samenstelling | Kondre: Betekent “land” of “natie” in het Sranan. Marki: Betekent “grens”, van het Nederlandse “markeren” of het Engelse “mark”, wat iets afbakenen of grenzen aangeven betekent. “Kondre” (land) + “Marki” (grens) |
| Fonetische beschrijving | Kondremarki: /kɔn.dəˈra.ma.ki/ Uitleg van de klanken: /kɔn/: De eerste klank “kɔn” wordt uitgesproken als “kon”, met een korte k zoals in “kort” en een ɔ-klank zoals in “kom” of het Engelse “cot”. /də/: De d is scherp, zoals in “dag”, gevolgd door een ə-klank (schwa), die klinkt als de e in “de” (kort en ongeaccentueerd). /ˈra/: “ra” heeft de nadruk. De r wordt gerold of licht getikt (zoals vaak in Sranan) en de a klinkt als de a in “ram”. /ma/: De m zoals in “man” en de a als in “kat”. Dit vormt een heldere lettergreep. /ki/: Eindigt met “ki”, waarbij de k wordt uitgesproken zoals in “kort” en de i klinkt als de ie in “die”. |
| Etymologie | Afgeleid van Sranantongo: “kondre” (land) en “marki” (grens, markering) |
| Descriptief | Een “kondremarki” duidt een fysieke of symbolische grens aan tussen twee landen of gebieden. In de context van Suriname wordt het woord gebruikt om de scheiding tussen nationale gebieden te beschrijven. Het is samengesteld uit termen die gebruikelijk zijn in het dagelijks Sranantongo en wordt vaak in officiële en alledaagse taal gebruikt. |
| Voorbeeldzin | “A kondremarki fu Sranan nanga Guyana e go te na tapu a liba.” (De landsgrens tussen Suriname en Guyana loopt langs de rivier.) |
KOMPER
| ASPEKTI | DESKRIPSYON |
|---|---|
| Sranan | Komper |
| Nederlands | Vergelijking |
| Engels | Comparison |
| Fonetische Beschrijving | /kɔ/: De eerste klank, zoals in het Engelse “cot” of Nederlandse “kom”. /m/: Zoals de “m” in “man”. /ˈpɛr/: Met de nadruk op “pɛr”, uitgesproken zoals in het Engelse “pair” of Nederlandse “per”. “Komper” wordt gebruikt in de betekenis van “vergelijking”, wat inderdaad gerelateerd is aan het Engelse “comparison”, waarbij de uitspraak wat aangepast is aan de klanken van het Sranan. |
| Etymologie | Afgeleid van het werkwoord “vergelijking”, dat komt van het Latijnse “comparatio” (com- “samen” + parare “gelijk”). |
| Voorbeeldzin | |
| Toepassing | Gebruikt om te verwijzen naar het proces of resultaat van het vergelijken van twee of meer dingen. Het benadrukt de evaluatie of analyse die is uitgevoerd. |
| K. | SRANANTONGO | NEDERLANDS | A MEKI FU | |
|---|---|---|---|---|
| – | Kaka | Assertief | ||
| – | Kalenda | Kalender | ||
| – | Kansa | Muteren | ||
| – | Kansatongo | Zelfgeschapen taal | ||
| – | Kantonkrutubasi | Kantonrechter | ||
| – | Kapusyino | Cappuccino | ||
| – | Karanten | Quarantaine | ||
| – | Kasistiki / brok’ede afersi | Casuïstiek | ||
| – | Kawbele | Biefstuk | ||
| – | Kawbeti / purpot’tifi | Kunstgebit | ||
| – | Kawswari-kodu | Beroepsgeheim | ||
| – | Kekotembe | Keizersnee | ||
| Kekwinsi | Noodgedwongen | |||
| – | Keme | Horizon / Kim | ||
| – | Kemu | Spel / gespeeld | ||
| – | Kenki denki | Van gedachten wisselen | ||
| – | Kepkepdenki | gestoorde denkwijze | ||
| – | Kibrinen / Owktu Sabi Leki | Schuilnaam | ||
| – | Kinotirikamra | Lounge ( Theater) | ||
| Kiwortu als trefwoord | Trefwoord | Het woord “kiwortu” biedt een directe verbinding met de Engelse term “keywords” door de combinatie van “ki” (belangrijk) en “wortu” (woorden), waardoor de betekenis in beide contexten helder en begrijpelijk blijft. Verwijst naar de woorden die worden gebruikt om specifieke informatie te vinden via zoekmachines. Ze zijn essentieel voor het verkrijgen van relevante zoekresultaten. | Kiwortu” is descriptief omdat het de functie en rol van de woorden duidelijk maakt, of ze nu worden gebruikt voor het zoeken naar informatie of voor het verduidelijken van de inhoud van een tekst. | |
| Kiwortu als zoekterm | Het woord “kiwortu” biedt een directe verbinding met de Engelse term “keywords” door de combinatie van “ki” (belangrijk) en “wortu” (woorden), waardoor de betekenis in beide contexten helder en begrijpelijk blijft. Verwijst naar de woorden die worden gebruikt om specifieke informatie te vinden via zoekmachines. Ze zijn essentieel voor het verkrijgen van relevante zoekresultaten. | |||
| – | Klimanutra | Klimaat Neutraal | ||
| – | Kmotope- afersi | Etniciteit | ||
| – | Kodu | Code | ||
| Kokowortu | Kernwoorden | De term “koko” betekent “pit” of “bron” en kan een goed conceptueel equivalent zijn voor “kern” of “essentie”. In combinatie met “wortu” (woorden), creëert “kokowortu” een krachtige en beeldende term die de essentie van basiswoorden of kernwoorden vastlegt. | Is descriptief. De term combineert “koko” (pit of bron) met “wortu” (woorden), wat samen een duidelijke beschrijving geeft van de rol en betekenis van kernwoorden. | |
| – | Kokro | Links | ||
| – | Kol | Kraag | ||
| – | Komponenti | Onderdelen | ||
| – | Kondolu | Condoleance | ||
| Kondre krutu | Dorpsraad | |||
| – | Konekt | Online | ||
| – | Konfrontu | Confronteren | ||
| – | Konimanmofotaki | Spreuken | ||
| – | Konimanskrifi / Lite | Literatuur | ||
| – | Konkonibobi | Flapborsten | ||
| – | Konpondo | Vermenigvuldigen | ||
| – | Konsekwense | Gevolg | ||
| – | Konsweri | Samenzwering | ||
| – | Kontendren | Toekomstdroom | ||
| – | Kontendu | Toekomstplannen | ||
| Kontrakiten | Contract tijd | |||
| – | Kopiplangabedi | Scheepsbed | ||
| – | Kopkikuku / Prodokopkikuku | Cupcake | ||
| Koriko | Gras | |||
| – | Koronatrangaten | Coronacrisis | ||
| – | Kortyutyu | Fopspeen | ||
| Kosmaiko | Ruimtetelescoop | Kosmos = Ruimte Haiko = verrekijker (sar) | ||
| Kosmos | Universum | |||
| – | Koti wansma mofo/ Lon dyompo | Interveniëren/ ingrijpen | ||
| – | Kot’abra moni | Tol | ||
| – | Kowalityonbribi | Coalitie akkoord | ||
| – | Kowalityon partèi | Coalitie partij | ||
| – | Kownu medari | Koninklijke onderscheiding | ||
| – | Krabas’tongo | |||
| – | Krakamoni | Overbruggingstoelage | ||
| – | Krakapapira | Ondersteuningsplan | ||
| – | Krakayepi | Overbruggingshulpmiddel | ||
| – | Kragi | Petitie | ||
| Krakti Skrifi | Manifest | |||
| – | Krinkrin | Transparant | ||
| – | Krin plasye | Gewassen plas voor onderzoek | ||
| – | Kromosoma | Chromosoom | ||
| – | Kromosomu | Chromosoom | ||
| – | Kromosomo | Chromosoom | ||
| – | Kruderibasi | Bemiddelaar / mediator | ||
| – | Kruderitafra / Taktafra | Onderhandelingstafel | ||
| – | Kruktuwortu | Basaltwoord | ||
| – | Krusuw’wirisari | Verwijtbaar verdriet | ||
| – | Kukwa | Het is | ||
| Kumbafiri | Evalueren | |||
| – | Kumbarutu | ????????? | ||
| – | Kumbat’teitongo | Moedertaal | ||
| Kunartiduku | Canvas | |||
| – | Kunar(t)iman / Kunar(t)iuma | Kunstenaar / Kunstenares | ||
| – | Kunartikoleksyon | Kunstverzameling / Kunst collectie | ||
| – | Kunartipisi | Kunststuk | ||
| – | Kunartiwroko | Kunstwerk | ||
| – | Kuninki | Neuskus | ||
| – | Kunsudyakti | Kussensloop | ||
| – | Kunsukumba | |||
| – | Kuparifasi | Bloeddorstig | ||
| – | Kurkurtriki | Voorlezen | ||
| – | Kwedyo | Kraag | ||
| – | Kwerki | Werking |
KONKORDANSI
| KONKORDANSI | |
Categorie Omschrijving Voorbeeld 1 Voorbeeld 2 Fonetisch (IPA) Etymologie Samenstelling Beschrijvingen/Definitie Woord Het woord of de term in kwestie Konkordansi Concordance /kɔn.kɔˈr.dɑn.si/ Leenwoord, waarschijnlijk van het Latijn “concordare” (overeenkomen) Konkordansi (Sranan) of Concordance (Engels) De grammaticale overeenkomst tussen elementen binnen een zin of tekst. Betekenis De betekenis van het woord in verschillende contexten. Overeenkomst Agreement Het proces waarbij verschillende woorden in een zin overeenkomen op basis van grammaticale regels, zoals getal en geslacht. Fonetisch De fonetische uitspraak van het woord. /kɔn.kɔˈr.dɑn.si/ /kənˈkɔːr.dəns/ /kɔ̃.kɔʁ.dɑ̃.si/ De uitspraak van het woord in verschillende talen, die kan variëren. Etymologie Herkomst van het woord en hoe het is geëvolueerd. Van Latijn “concordare” (samen overeenkomen) Van het Latijnse “concordantia” Van het Latijn: “con-” (samen) + “cor” (hart) + “-antia” (staat van) Het woord is overgenomen uit het Latijn, waar het verband houdt met ‘overeenstemming van harten’. Grammaticale Vorm De grammaticale eigenschappen van het woord (zoals geslacht, meervoud, etc.) Zelfstandig naamwoord Zelfstandig naamwoord Het woord is een zelfstandig naamwoord en kan in verschillende vormen (zoals enkelvoud of meervoud) verschijnen. Samenstelling Samenstelling van het woord, als het uit meerdere delen bestaat. /kɔn.kɔˈr.dɑn.si/ Concord (samen) + dansi (harmonie, overeenstemming) Het woord komt van de samenstelling van ‘con-‘ (samen) en ‘-cord’ (hart, overeenstemming). Synoniemen Andere woorden die een vergelijkbare betekenis hebben. Overeenstemming, harmonie Agreement, consistency Synoniemen zoals ‘overeenstemming’, ‘harmonie’, of ‘overeenkomen’. Antoniemen Woorden die een tegenovergestelde betekenis hebben. Discordantie, conflict Disagreement, discord Antwoorden zoals ‘discord’ en ‘conflict’, die het tegenovergestelde van concordantie uitdrukken. Gebruik in Zinnen Voorbeeldzinnen waarin het woord wordt gebruikt. “De concordantie tussen de zinnen is duidelijk.” “De concordantie tussen de werkwoorden moet worden nageleefd.” Dit kan een voorbeeld zijn in grammaticale contexten, waarin het woord gebruikt wordt om overeenstemming te beschrijven. Vertaling naar Engels Vertaling van het woord naar Engels Concordance Concordance Concordance wordt gebruikt in zowel Engels als Sranan, waarbij de betekenis gelijk blijft. Sranan Vertaling Vertaling van het woord naar Sranan (indien van toepassing). Konkordansi Konkordansi Het woord in Sranan, waarmee wordt aangeduid dat er een grammaticale overeenkomst bestaat. Toelichting van de kolommen: Woord: Het woord dat je wilt onderzoeken, in dit geval “Konkordansi” of “Concordance”. Betekenis: Wat de term in verschillende contexten betekent. Fonetisch: De fonetische weergave van de uitspraak van het woord, zoals het wordt uitgesproken in verschillende talen. Etymologie: De oorsprong van het woord, vaak afgeleid van een ander woord of taal (bijvoorbeeld het Latijn). Grammaticale Vorm: De grammaticale eigenschappen van het woord, zoals of het een zelfstandig naamwoord is en of het van vorm verandert in bepaalde contexten. Samenstelling: Hoe het woord is opgebouwd, of het uit meerdere delen bestaat, en wat deze delen betekenen. Synoniemen: Woorden met een vergelijkbare betekenis. Antoniemen: Woorden die een tegenovergestelde betekenis hebben. Gebruik in Zinnen: Een voorbeeld van hoe het woord in een zin gebruikt kan worden. Vertaling naar Engels: Hoe het woord in het Engels wordt vertaald. Sranan Vertaling: Hoe het woord in Sranan (of een andere creoolse taal) wordt vertaald, indien van toepassing. Dit schema biedt een gedetailleerde kijk op elk aspect van het woord en kan worden uitgebreid met andere woorden om een breed scala aan termen te dekken. Dit is vooral handig voor het bestuderen van de grammaticale concepten, zoals concordantie, in verschillende talen. | |
KOMPERATIF ONDROSUKU onder constructie
| ASPEKTI | |
|---|---|
| Sranan | KOMPERATIF-ONDRUSUKU |
| Nederlands | Vergelijkend Onderzoek |
| Engels | Comparative Analysis |
| Fonetische Beschrijving | /vɛr-ɣə-lɛi̯-kɪŋt ɔn-dɛr-zoɛk/ |
| Etymologie | “Vergelijkend” komt van “vergelijk”, en “onderzoek” komt van het Oudnederlandse “ondersoek” (on- “niet” + “zoek”). |
| Uitspraak | Het woord wordt uitgesproken als /vɛr-ɣə-lɛi̯-kɪŋt ɔn-dɛr-zoɛk/, met de nadruk op het proces van systematisch vergelijken. |
| Voorbeeldzin | ??? |
| Toepassing | Gebruikt om het systematisch vergelijken van verschillende documenten, uitspraken of wetgeving te beschrijven, vooral in juridische en academische contexten. |
KONTRAWORTU
| ASPEKTI | |
|---|---|
| Sranan | KONTRAWORTU |
| Nederlands | Tegenovergesteld woord |
| Engels | Opposite word |
| Fonetisch | Kon-tra-wor-tu |
| Etymologie | Etymologie Samengesteld: “kontra” (tegen) + “wortu” (woord) |
| Samenstelling | “Kontra” = tegen, tegenover + “Wortu” = woord |
| Voorbeeldzin | “Mi wani sabi a kontrawortu fu lobi.” (Ik wil het tegenovergesteld woord van liefde weten.) |
KROFAYA KROMANTI 'TANPE' 