https://krofayakromanticom.com/wortu/ D

D.
DAGILINGA /MATATIKILINGA

Di Dora doro

ASPEKTI	DESKRIPSYON
Sranan	DAGILINGA
Nederlands	Mattenklopperring/knoopring
Engels	Knotring
Etymologie:	De mattenklopper komt uit west Afrika en waarschijnlijk zelfs uit het oude Egypte.
Descriptieve betekenis:	De betekenis van de mattenklopper is dat hij slechte dingen van je pad ‘wegveegt’ waardoor er plaats komt voor goede dingen. Beschrijft een ringvormige structuur die gebruikt wordt bij het slaan of reinigen van matten.
Samenstelling:	“Dagilinga” is een samengesteld woord, waarbij “Dagi’= knoop en “Linga = ring” . een knoopring
Gebruik:	Aan de ringvinger als bevrijding van slechte dingen
Fonetische gelijkenis:	Ja, het heeft een fonetische klank die past bij de beschrijvende aard van het object.
Voorbeeldzin:	“Mi ben lostu weri mi dagilinga
Tips of opmerkingen:	Dagi, knoop is de oorspronkelijke naam voor de mattenklopper. De mattenklopper komt uit west Afrika en waarschijnlijk zelfs uit het oude Egypte. Het woord “Dagilinga” komt uit een Afrikaanse taal, .Het woord heeft een specifieke culturele connotatie die mogelijk niet direct herkenbaar is buiten de context waarin het gebruikt wordt.

DATABANGI

ASPEKTI	DESKRIPSYON
Sranan	DATABANGI
Nederlands	Database
Engels	Database
Etymologie	“Databangi” komt van “data” (gegevens) en “bangi” (bank). Samen betekent het letterlijk “gegevensbank” of “database”.
Descriptieve betekenis	“Databangi” verwijst naar een opslagplaats voor gegevens, zoals een database.
Samenstelling	“Databangi” = “data” (gegevens) + “bangi” (bank).
Gebruik	“Databangi” wordt gebruikt om te verwijzen naar een database of een plaats waar gegevens worden opgeslagen.
Voorbeeldzin	“Alle informatie wordt opgeslagen in een databangi.”
Opmerking	Dit is een samengestelde term die het concept van een database in het Sranan uitdrukt.
Fonetische gelijkenis	“Databangi” klinkt fonetisch vergelijkbaar met het Engelse woord “database,” waarbij “data” en “bangi” dezelfde klanken delen als de Engelse termen.

DATRABELE   

ASPEKTI	DESKRIPSYON
Sranan	DATRABELE
Nederlands	Ingespoten billen
Engels	Injected buttocks
Etymologie	“Datrabele” komt van “datra” (dokter) en “bele” (bil). Samen betekent het letterlijk “dokter-billen” of “ingespoten billen.”
Descriptieve betekenis	“Datrabele” verwijst naar billen die cosmetisch zijn ingespoten of gevormd door medische ingrepen
Samenstelling	Datrabele” = “datra” (dokter) + “bele” (billen).
Gebruik	“Datrabele” wordt gebruikt om te verwijzen naar cosmetisch gevormde of vergrote billen door injecties of andere medische ingrepen.
Voorbeeldzin	“Ze heeft haar datrabele voor een vollere look.”
Opmerking	Deze term benadrukt het medische aspect van cosmetische ingrepen gericht op de billen.
Fonetische gelijkenis	“Datrabele” heeft een fonetische gelijkenis met “dokter” en “billen,” wat het medische karakter van de ingreep benadrukt.

DATRADEDEPAPIRA

ASPEKTI	DESKRIPSYON
Sranan	DATRADEDEPAPIRI
Nederlands	Overlijdensakte/ overlijdensverklaring
Engels	Death certificate
Etymologie	“Datradedepapira” komt van “datra” (dokter), “dede” (dood), en “papira” (papier). Samen betekent het letterlijk “dokter-dood-papier,” verwijzend naar een overlijdensakte.
Descriptieve betekenis	“Datradedepapira” betekent een officieel document dat het overlijden van een persoon bevestigt en wordt uitgegeven door een bevoegde autoriteit.
Samenstelling	“Datradedepapira” = “datra” (dokter) + “dede” (dood) + “papira” (papier).
Gebruik	“Datradedepapira” wordt gebruikt om te verwijzen naar de overlijdensakte, een officieel document dat het overlijden van een persoon vastlegt.
Voorbeeldzin	“Na het overlijden van haar grootvader, moest ze de datradedepapira ophalen bij het gemeentehuis.”
Opmerking	De term legt nadruk op de medische bevestiging van de dood door een dokter, wat vaak een vereiste is voor de uitgifte van de overlijdensakte
Fonetische gelijkenis	“Datradedepapira” combineert elementen die fonetisch verbonden zijn met “dokter,” “dood,” en “papier,” wat de officiële en medische aard van het document benadrukt.

DEDELIBI

ASPEKTI	DESKRIPSYON
Sranan	DEDELIBI
Nederlands	Leven na de dood
Engels	Afterlife
Etymologie	“Dedelibi” komt van “dede” (dood) en “libi” (leven). Samen betekent het letterlijk “leven na de dood.”
Descriptieve betekenis	“Dedelibi” verwijst naar het concept van het leven dat voortgaat na de dood, vaak in religieuze of spirituele context.
Samenstelling	“Dedelibi” = “dede” (dood) + “libi” (leven).
Gebruik	“Dedelibi” wordt gebruikt om het idee van voortbestaan of leven na de fysieke dood aan te duiden.
Voorbeeldzin	“Mi bigisma e ferteri fa dedelibi kan de.
Opmerking	Dit woord wordt vaak gebruikt in spirituele en religieuze contexten.
Fonetische weergave	ˈdeː.deː.liː.bi

DEDESRIBIPRESI

ASPEKTI	DESKRIPSYON
Sranan	DEDESRIBIPRESI
Nederlands	Lijkkist/ doodskist
Engels	Coffin
Etymologie	“Dedesribipresi” komt van “dede” (dood), “sribi” (slaap/rust), en “presi” (plaats). Samen betekent het letterlijk “plaats van de dode slaap” of “rustplaats voor de dode.”
Descriptieve betekenis	“Dedesribipresi” verwijst naar de kist waarin een overleden persoon wordt gelegd voor de begrafenis.
Samenstelling	“Dedesribipresi” = “dede” (dood) + “sribi” (slaap/rust) + “presi” (plaats).
Gebruik	“Dedesribipresi” wordt gebruikt om te verwijzen naar een lijkkist of kist waarin de overledene wordt begraven.
Voorbeeldzin	“Den ferteri a dedesribipresi na oso fesi den broko en go na beri.”
Opmerking	Dit woord heeft een ceremoniële en respectvolle connotatie, gezien het gebruik in begrafenisrituelen.
Fonetische weergave	Fonetische weergave /ˈdeː.deː.sriː.biːˈpreː.siː/

DEDESOKTU

ASPEKTI	DESKRIPSYON
Sranan	DEDESOKTU
Nederlands	laatste ademhaling
Engels	Last Breath / cheyne stokes
Etymologie	Etymologie “Dedesoktu” komt van “dede” (dood) en “soktu” (zucht). Samen betekent het letterlijk “de laatste zucht of ademhaling”.
Descriptieve betekenis	“Dedesoktu” verwijst naar de laatste ademhaling of de sterfademhaling, vaak geassocieerd met het stervensproces.
Samenstelling	Samenstelling “Dedesoktu” = “dede” (dood) + “soktu” (zucht).
Gebruik	“Dedesoktu” wordt gebruikt om te beschrijven wanneer iemand zijn laatste ademhaling uitblaast, vaak in de context van overlijden.
Voorbeeldzin	“Na a dedesoktu, yu kan sabi taki wansma de fu dede, efu dede.
Opmerking	Dit woord heeft een medische en emotionele connotatie, vaak gebruikt in contexten die het stervensproces beschrijven.
Fonetische weergave	/ˈdeː.deːˈsok.tu/

DEDUSROTO

ASPEKTI	DESKRIPSYON
Sranan	DEDUSROTO
Nederlands	Gedragscode
Engels	Code of Conduct
Etymologie	“Dedusroto” komt van “de” (doen), “du” (doen), en “sroto” (sleutel). Samen betekent het letterlijk “de sleutel tot het doen” of een richtlijn voor gedrag.
Descriptieve betekenis	“Dedusroto” verwijst naar een set van regels of richtlijnen die gedrag reguleren, vaak in een formele of organisatorische context.
Samenstelling	“Dedusroto” = “de” (zijn) + “du” (doen) + “sroto” (sleutel).
Gebruik	“Dedusroto” wordt gebruikt om te verwijzen naar regels of richtlijnen die het gedrag van individuen in een bepaalde context bepalen.
Voorbeeldzin	Luku fa yu e tyari yusrefi nanga a dedusroto
Opmerking	Dit woord wordt vaak in professionele en formele omgevingen gebruikt, zoals bedrijven of instellingen, om gedrag te reguleren.
Fonetische weergave	/ˈdeː.duˈsro.to

DEFINISI/ DIFINISI

ASPEKTI	DESKRIPSYON
Sranan	DEFINISI/ DIFINISI
Nederlands	Definitie
Engels	Definition
Etymologie	“Definisi'” is een leenwoord uit het Nederlands, dat afkomstig is van het woord “definitie.” Het is rechtstreeks overgenomen zonder aanpassing van de basisbetekenis.
Descriptieve betekenis	“Definisi'” verwijst naar een verklaring van de betekenis van een woord, term, of concept.
Samenstelling	“Definisi'” is niet samengesteld uit inheemse Sranan woorden, maar is overgenomen uit het Nederlands.
Gebruik	“Definisi'” wordt gebruikt in dezelfde context als het Nederlandse woord “definitie,” om de betekenis of uitleg van een term te geven.
Voorbeeldzin	“Mi o gi yu a definisi’ fu a wroko.” (Ik zal je de definitie van het werk geven.)
Opmerking	Omdat het een leenwoord is, is de uitspraak en spelling sterk beïnvloed door het Nederlands.
Fonetische weergave	/de.fiˈniː.si/

DEFULEPI

ASPEKTI	DESKRIPSYON
Sranan	DEFULEPI
Nederlands	Ontwikkeling
Engels	Development
Etymologie	“Defulepi” is samengesteld uit “de” (zijn), “fu” (voor), en “lepi” (rijp/ontwikkelen). Het duidt op het proces van rijping of ontwikkeling.
Descriptieve betekenis	“Defulepi” verwijst naar het proces van groei, vooruitgang, of evolutie in een persoon, plaats, of ding.
Samenstelling	“Defulepi” = “de” (zijn) + “fu” (voor) + “lepi” (rijp/ontwikkelen).
Gebruik	“Defulepi” wordt gebruikt in contexten waar de groei of vooruitgang van iets wordt besproken, zoals persoonlijke ontwikkeling of economische vooruitgang.
Voorbeeldzin	“A defulepi fu a kondre e go bun.” (De ontwikkeling van het land gaat goed.)
Opmerking	“Defulepi” benadrukt het proces van rijping of evolutie in een bredere zin.
Fonetische weergave	/de.fuˈle.pi/

DEFULEPIKONDRE

ASPEKTI	DESKRIPSYON
Sranan	DEFULEPIKONDRE
Nederlands	Ontwikkelingsland
Engels	Developing Country
Etymologie	Defulepi is samengesteld uit “De” (zijn) + “Fu” (voor) + “Lepi” (rijp/ontwikkelen). Kondre betekent land. Samen vormen deze woorden “Defulepikondre”, wat een land beschrijft dat in ontwikkeling is of op weg is naar rijpheid.
Descriptieve Betekenis	Defulepikondre betekent een ontwikkelingsland, een land dat bezig is met economische groei en sociale ontwikkeling, maar nog niet volledig ontwikkeld is.
Samenstelling	Defulepikondre = Defulepi (zijn voor rijpheid/ontwikkeling) + Kondre (land)
Gebruik	Defulepikondre wordt gebruikt om een land te beschrijven dat in het proces van economische en sociale ontwikkeling verkeert, meestal met beperkte middelen.
Voorbeeldzin	“Het defulepikondre werkt hard aan de verbetering van zijn infrastructuur.”
Fonetische Beschrijving	/ˈdefulepikɔndre/

DEIMARKI / DEYMARKI

ASPEKTI	DESKRIPSYON
Sranan	DEIMARKI /DEYMARKI
Nederlands	Datum
Engels	Date
Etymologie	“Deimarki” komt van “dei” (dag) en “marki” (merk). Het verwijst naar een markering of aanduiding van een specifieke dag, oftewel een datum.
Descriptieve betekenis	“Deimarki” betekent de aanduiding of markering van een specifieke dag in een kalender of tijdsopname.
Samenstelling	“Deimarki” = “dei” (dag) + “marki” (merk).
Gebruik	“Deimarki” wordt gebruikt om een specifieke dag of datum aan te geven.
Voorbeeldzin	“Mi o seti a deimarki na a kalendri.” (Ik zal de datum in de kalender zetten.)
Fonetische gelijkenis	Dit woord is fonetisch verwant aan “datum” in het Nederlands, waar “dei” (dag) en “marki” (merk) samenkomen om dezelfde functie te vervullen als het Engelse “date”

DEITERI / DEYTERI

ASPEKTI	DESKRIPSYON
Sranan	DEITERI
Nederlands	Dagtelling
Engels	Day count
Etymologie	“Deiteri” komt van “dei” (dag) en “teri” (telling). Het verwijst naar het tellen of bijhouden van dagen, vaak in de context van een kalender of een project.
Descriptieve betekenis	“Deiteri” betekent het bijhouden van het aantal dagen vanaf een specifiek startpunt of in een bepaalde periode.
Samenstelling	“Deiteri” = “dei” (dag) + “teri” (telling).
Gebruik	“Deiteri” wordt gebruikt om te verwijzen naar het aantal verstreken dagen of de dagtelling binnen een specifieke context.
Voorbeeldzin	“Un’ deiteri e bigin a fosi dei fu a proyekti.” (We tellen de dagen sinds het begin van het project.)
Fonetische gelijkenis	Dit woord is fonetisch gerelateerd aan “dagtelling” in het Nederlands, waarbij “dei” en “teri” samen worden gebruikt om hetzelfde concept van het tellen van dagen over te brengen

DEKIFOKTU/ DEK’FOKTU

ASPEKTI	DESKRIPSYON
Sranan	DEKIFOKTU
Nederlands	Sap
Engels	Juice
Etymologie	“Dekifoktu” komt van “deki” (dik) en “foktu” (vocht). Samen verwijst het naar een vloeistof of sap dat dik of geconcentreerd is.
Descriptieve betekenis	“Dekifoktu” betekent een dikke vloeistof of sap, vaak geassocieerd met een geconcentreerde of rijke substantie.
Samenstelling	“Dekifoktu” = “deki” (dik) + “foktu” (vocht).
Gebruik	“Dekifoktu” wordt gebruikt om te verwijzen naar een dik, geconcentreerd sap of vocht.
Voorbeeldzin	“Mi e dringi dekifoktu fu a fruktu.” (Ik drink het geconcentreerde sap van het fruit.)
Fonetische gelijkenis	Dit woord is fonetisch gerelateerd aan “sap” in het Nederlands, waarbij “deki” en “foktu” samenkomen om een vergelijkbaar concept van een vloeibare substantie over te brengen.

DEN DIFRENTI AFERSIE

ASPEKTI	DESKRIPSYON
Sranan	DEN DIFRENTI AFERSIE
Nederlands	Dimensies van diversiteit
Engels	Dimensions of diversity
Etymologie	“Den Difrenti Afersi” bestaat uit “den” (de), “difrenti” (verschillende), en “afersi” (dimensies/onderwerpen). Het verwijst naar de verschillende aspecten of dimensies van diversiteit.
Descriptieve betekenis	“Den Difrenti Afersi” betekent de verschillende aspecten of dimensies van diversiteit, die variëren van culturele, sociale, tot andere onderwerpen die diversiteit uitdrukken.
Samenstelling	“Den Difrenti Afersi” = “den” (de) + “difrenti” (verschillende) + “afersi” (dimensies/onderwerpen).
Gebruik	“Den Difrenti Afersi” wordt gebruikt om te verwijzen naar de verschillende dimensies van diversiteit in een bepaalde context, zoals cultuur, gender, enzovoort.
Voorbeeldzin	“Wi musu fu ferstan den difrenti afersi fu difrenti.” (We moeten de verschillende dimensies van diversiteit begrijpen.)
Fonetische gelijkenis	Dit woord komt overeen met de Nederlandse term “dimensies van diversiteit”, waar de Sranan woorden dezelfde betekenis en klank overeenkomsten hebben met hun Nederlandse equivalenten.

DESKRIPSYON

ASPEKTI	DESKRIPSYON
Sranan	DESKRIPSYON
Nederlands	Beschrijving
Engels	Description
Etymologie	“Deskripsyon” komt van het Engelse woord “description”, dat afkomstig is van het Latijnse descriptio.
Descriptieve betekenis	“Deskriptyon” betekent het beschrijven of omschrijven van iets.
Samenstelling	“Deskriptyon” = een afgeleide van het Engelse “description”, aangepast voor een Creoolse taal.
Gebruik	“Deskriptyon” wordt gebruikt om een uitleg of weergave van kenmerken of eigenschappen te geven.
Fonetische gelijkenis	Lijkt op “description” uit het Engels.
Voorbeeldzin	“Mi o gi wan deskriptyon fu a tori fu meki yu ferstan en .”
Opmerking	“Deskriptyon” is een term die vaak in Creoolse talen wordt gebruikt voor “beschrijving”.

DIDIBRI INI BERE SWETI onder constructie

ASPEKTI	DESKRIPSYON

DIFRENTI INI SKIN, YEYE DENKI

ASPEKTI	DESKRIPSYON
Sranan	DIFRENTI INI SKIN, YEYE DENKI
Nederlands	Lichaam en geest variatie
Engels	Body and mind variation
Etymologie	“Difrenti ini Skin nanga Yeye Denki” komt van “difrenti” (verschillend), “ini” (in), “skin” (lichaam), “nanga” (en), “yeye” (geest), “denki” (denken). Het duidt op variaties tussen lichaam en geest.
Descriptieve betekenis	“Difrenti ini Skin nanga Yeye Denki” betekent de verschillende vormen of variaties tussen het fysieke lichaam en de geestelijke of mentale aspecten van een persoon.
Samenstelling	“Difrenti ini Skin nanga Yeye Denki” = “difrenti” (verschillend) + “ini” (in) + “skin” (lichaam) + “nanga” (en) + “yeye” (geest) + “denki” (denken).
Gebruik	“Difrenti ini Skin nanga Yeye Denki” wordt gebruikt om de diversiteit of variatie tussen het fysieke lichaam en de mentale toestand te beschrijven.
Voorbeeldzin	“A moksi di difrenti ini skin nanga yeye denki e meki wansma sa firi difrenti.” (De verschillen tussen lichaam en geest zorgen ervoor dat iemand zich anders kan voelen.)
Fonetische gelijkenis	Dit woord heeft gelijkenis met de Nederlandse termen “lichaam en geest variatie,” waarbij “skin” voor lichaam en “yeye denki” voor geest en denken staan.

DI HAGA

ASPEKTI	DESKRIPSYON
Sranan	DI HAGA
Nederlands	Den Haag
Engels	The Hague
Etymologie	“Di Haga” is een Sranan versie van de naam “Den Haag,” de hoofdstad van Zuid-Holland in Nederland.
Descriptieve betekenis	“Di Haga” is de Sranan benaming voor Den Haag, vaak gebruikt in informele of gesproken taal.
Samenstelling	“Di Haga” = een directe overname van de Nederlandse benaming “Den Haag,” met lichte aanpassing aan de Sranan uitspraak.
Gebruik	“Di Haga” wordt gebruikt in Sranan om te verwijzen naar de stad Den Haag in Nederland.
Voorbeeldzin	“Mi sa go libi na Di Haga.” (Ik ga wonen in Den Haag.)
Fonetische gelijkenis	De uitspraak van “Di Haga” is sterk verwant aan de Nederlandse benaming “Den Haag,” met slechts een subtiele fonetische aanpassing.

DIPIBEREFAYA/ DIP’BEREFAYA

ASPEKTI	DESKRIPSYON
Sranan	DIP’BEREFAYA
Nederlands	Bezieling / passie
Engels	Inner Passion / Inspiration
Etymologie	“Dipiberefaya” komt van “dipi” (diep), “bere” (buik/innerste), en “faya” (vuur/vlam). Het verwijst naar een diep innerlijk vuur of inspiratie die iemand drijft.
Descriptieve betekenis	“Dipiberefaya” betekent een diepgeworteld gevoel van passie of bezieling dat uit het innerste van iemand komt.
Samenstelling	“Dipiberefaya” = “dipi” (diep) + “bere” (buik/innerste) + “faya” (vuur/vlam).
Gebruik	“Dipiberefaya” wordt gebruikt om intense innerlijke passie of bezieling te beschrijven.
Voorbeeldzin	“A dipiberefaya fu a artisti ben e dribi en te tapu a ston.”
Fonetische gelijkenis	Het woord heeft fonetische overeenkomsten met de Nederlandse woorden “diep” en “vuur,” en verbindt deze termen om een sterke emotionele toestand te beschrijven.

DIPIBRADIPAN

ASPEKTI	DESKRIPSYON
Sranan	DIPIBRADIPAN
Nederlands	Wokpan
Engels	Deep Frying Pan
Etymologie	“Dipibradipan” komt van “dipi” (diep), “bradi” (breed), en “pan” (pan). Het beschrijft een brede en diepe pan die wordt gebruikt voor het wokken of frituren van voedsel.
Descriptieve betekenis	“Dipibradipan” betekent een brede, diepe pan die ideaal is voor het bereiden van gerechten waarbij grote hoeveelheden voedsel worden gebakken of gefrituurd.
Samenstelling	“Dipibradipan” = “dipi” (diep) + “bradi” (breed) + “pan” (pan).
Gebruik	“Dipibradipan” wordt gebruikt om een specifieke soort kookgerei aan te duiden, meestal een wokpan.
Voorbeeldzin	“Yu kan brai meti ini a dipibradipan.”
Fonetische gelijkenis	Het woord heeft overeenkomsten met het Nederlandse “diep” en “breed,” wat kenmerkend is voor het keukengerei dat ermee wordt beschreven.

DIPIBRIBIFIRI / DIP’BRIBIFIRI

ASPEKTI	DESKRIPSYON
Sranan	DIPIBRIBIFIRI
Nederlands	Overtuiging, Zelfvertrouwen
Engels	Deep Confidence
Etymologie	“Dipibribifiri” komt van “dipi” (diep), “bribi” (geloven), en “firi” (gevoel). Het verwijst naar een diepgeworteld geloof in zichzelf, oftewel zelfvertrouwen.
Descriptieve betekenis	“Dipibribifiri” betekent een sterk, diepgeworteld gevoel van zelfvertrouwen, een overtuiging in eigen kunnen en capaciteiten.
Samenstelling	“Dipibribifiri” = “dipi” (diep) + “bribi” (geloven) + “firi” (gevoel).
Gebruik	“Dipibribifiri” wordt gebruikt om een sterk, innerlijk gevoel van zelfvertrouwen te beschrijven.
Voorbeeldzin	“En dipibribifiri meki a abi tru bribi ini e srefi.” (Haar zelfverzekerd gevoel gaf haar een diep vertrouwen in zichzelf.)
Fonetische gelijkenis	Het woord lijkt fonetisch op het Nederlandse “diep” en “geloven,” wat de innerlijke zekerheid of het vertrouwen in de eigen capaciteiten benadrukt.

DISLEKSI

ASPEKTI	DESKRIPSYON
Sranan	DISLEKSI
Nederlands	Dyslexie
Engels	Dyslexia
Etymologie	Het woord “dyslexie” is een leenwoord uit het Grieks. Het is samengesteld uit “dys-” (wat “slecht” of “moeilijk” betekent) en “lexis” (wat “woord” of “taal” betekent).
Descriptieve betekenis	Dyslexie is een leerstoornis die gekenmerkt wordt door problemen met nauwkeurig en vloeiend lezen, ondanks normale intelligentie en onderwijs.
Samenstelling	“Disleksi” = “dis-” (slecht) + “leksi” (woord/taal).
Gebruik	“Disleksi” wordt gebruikt om een specifieke leesstoornis aan te duiden die invloed heeft op het vermogen om woorden correct te lezen of te
Voorbeeldzin	“A pikin abi disleksi, datmeki a no kan leisi so bun”.
Fonetische gelijkenis	Het woord in Sranan is fonetisch gelijk aan het Nederlandse “dyslexie”, maar is aangepast aan de fonologie van het Sranan.

DIYABETI/ SUKRUSIKI

ASPEKI	DESKRIPSYON
Sranan	DIYABETI/ SUKRUSIKI
Nederlands	Nederlands
Engels	Diabetic
Etymologie	Het woord “diabeet” komt van het Oudgriekse woord “διαβήτης” (diabētēs), wat “doorstroom” betekent. Het is een leenwoord uit het Grieks, via het Latijn.
Wetenschappelijke naam	Diabetes mellitus (voor de ziekte)
Descriptieve betekenis	Een diabeet is een persoon die lijdt aan diabetes mellitus, een chronische aandoening waarbij het lichaam problemen heeft met het reguleren van de bloedsuikerspiegel.
Samenstelling	“Diabeti” = afkomstig van het Oudgriekse “diabētēs”.
Gebruik	Beide termen worden gebruikt om iemand aan te duiden die lijdt aan diabetes, waarbij “sukrusiki” informeler is.
Voorbeeldzin	“A man na wan diyabeti, dati meki a musu teki dresi fu luku en sukru.”
Fonetische gelijkenis	“Diyabeti” is fonetisch vergelijkbaar met “diabeet” in het Nederlands, aangepast aan de klankstructuur van het Sranan.

DIYASPORA

ASPEKTI	DESKRIPSYON
Sranan	DIYASPORA
Nederlands	Diaspora
Engels	Diaspora
Etymologie	Het woord “Diyaspora” is ontleend aan het Griekse “diaspora,” wat “verstrooiing” betekent. Het verwijst naar een bevolkingsgroep die verspreid is buiten hun geboorteland.
Descriptieve betekenis	Verwijst naar de verspreide gemeenschappen van mensen, meestal door migratie, die buiten hun oorspronkelijke of voorouderlijke land wonen.
Samenstelling	Leenwoord uit het Grieks, met dezelfde betekenis in verschillende talen, inclusief Sranan.
Gebruik	Wordt gebruikt om een groep mensen te beschrijven die buiten hun thuisland woont, vaak door historische omstandigheden zoals kolonisatie of slavernij.
Voorbeeldzin	“A Diyaspora prati alasei.
Fonetische gelijkenis	“Diyaspora” lijkt sterk op “Diaspora” in het Nederlands en Engels.

DIYASPOROBANGI

ASPEKTI	DESKRIPSYON
Sranan	DIYASPOROBANGI
Nederlands	Diasporaregister
Engels	Diaspora register
Etymologie	“Diyasporabangi” combineert “Diyaspora” (diaspora) en “bangi” (register of bank). Het verwijst naar een registratie van diaspora-leden, inclusief hun aanverwanten.
Descriptieve betekenis	Een register waarin diaspora-leden, hun aanverwanten, en kinderen worden geregistreerd.
Samenstelling	“Diyasporabangi” = “Diyaspora” + “bangi”
Gebruik	Wordt gebruikt voor het beschrijven van een register waarin diaspora-leden en hun families worden vastgelegd.
Voorbeeldzin	“A Diyasporabangi e kibri ala famiri fu na rutu
Fonetische gelijkenis	“Diyasporabangi” heeft een fonetische gelijkenis met “diaspora register” in het Engels.

DIYASPORIAN/ PANYAWAKASMA/PRATIPANYASMA

ASPEKTI	DESKRIPSYON
Sranan	DIYASPORIAN/ PANYAWAKASMA/ PRATIPANYASMA
Nederlands	Diasporiaan
Engels	Diasporan
Etymologie	PANYAWAKASMA” is een samengesteld woord in het Sranan, waarbij “panya” (verspreid) + “waka” (lopen) + “sma” (mens) gecombineerd worden. Het verwijst naar iemand die deel uitmaakt van de diaspora. “Pratipanyasma” is een samengesteld woord in het Sranan, waarbij “panya” (verspreid) + “prati” (delen, verstrooien) + “sma” (mens) gecombineerd worden. Het verwijst naar iemand die deel uitmaakt van de diaspora.
Descriptieve betekenis	Een persoon die verspreid is over verschillende landen buiten zijn oorspronkelijke thuisland, meestal als gevolg van migratie.
Samenstelling	“Diyasporian” = “panya” (verspreid) + “waka” (lopen) + “sma” (mens)
Gebruik	Wordt gebruikt om te verwijzen naar een lid van de diaspora, een persoon die buiten zijn geboorteland woont.
Voorbeeldzin	“Wan pratipanyasma e tyari a kulturu fu en gron na ini en nyun kondre.” “Wan panyawakasma e tyari a kulturu fu en gron na ini en nyun kondre.”
Fonetische gelijkenis	“Diyasporian” heeft een fonetische gelijkenis met “diasporaan” in het Nederlands

DONDONDENKI

ASPEKTI	DESKRIPSYON
Sranan	DONDONDENKI
Nederlands	Ongegronde denkwijze
Emngels	Baseless thinking
Etymologie	“Dondon” betekent “dom” en “denki” betekent “denken”. Samen vormen ze “Dondondenki”, wat een denkwijze zonder onderbouwing of logica aanduidt.
Descriptieve betekenis	Een denkwijze die nergens op is gebaseerd, irrationeel denken.
Samenstelling	“Dondondenki” = “dondon” (dom) + “denki” (denken)
Gebruik	Dit woord wordt gebruikt om een denkwijze te beschrijven die niet goed is doordacht of onderbouwd.
Voorbeeldzin	“A dondondenki disi no e tyari wan bun.”
Fonetische gelijkenis	“Dondondenki” heeft een negatieve connotatie die lijkt op “dom denken” in het Nederlands.

DONDONKEDE

ASPEKTI	DESKRIPSYON
	ANALFABEET

DONDONSMENTI

ASPEKTI	DESKRIPSYON
	ANALFABEET

DRAIKON

ASPEKTI	DESKRIPSYON
Sranan	DRAIKON
Nederlands	Herhaling / refrein
Engels	Chorus ( repeat )
Etymologie	Draikon komt van “drai” (draaien) en “kon” (komen). Samen betekent het letterlijk “herhaling” zoals een refrein in muziek. In dit geval verwijst het naar een herhalend onderdeel van een lied.
Descriptieve betekenis	“Draikon” verwijst naar een deel van een lied dat herhaald wordt, zoals een refrein.
Samenstelling	Samenstelling “Draikon” = “drai” (draaien) + “kon” (komen)
Gebruik	“Draikon” wordt gebruikt om te verwijzen naar het refrein of herhalende gedeelte van een lied.
Voorbeeldzin	“Na draikon fu a song, na a powpi wan. (Het refrein van het lied was het populairste deel.)
Opmerking	Het woord “draikon” verwijst naar een muzikale structuur die herhaling inhoudt, vergelijkbaar met een refrein in andere talen.

DRAILONTUSISTEMA

ASPEKTI	DESKRIPSYON
Sranan	DRAILONTUSISTEMA
Nederlands	Kringloop
Engels	Cycle
Etymologie	“Drailontosistema” is samengesteld uit “drai” (draaien), “lontu” (rond), en “sistema” (systeem). Het verwijst naar een systeem waarbij dingen in een cirkelvormig patroon bewegen.
Descriptieve betekenis	Het beschrijft een systeem of proces waarbij onderdelen in een gesloten cirkel of rondlopend patroon functioneren.
Samenstelling	“Drailontosistema” = “drai” (draaien) + “lontu” (rond) + “sistema” (systeem)
Gebruik	Het wordt gebruikt om te verwijzen naar systemen zoals de ecologische kringloop of andere cyclische processen
Fonetische gelijkenis	Het woord heeft een fonetische structuur die lijkt op de Engelse “cycle” en het Nederlandse “kringloop”, maar met een Sranan klank.
Voorbeeldzin	“A drailontosistema fu. .. na wan spesrutu sistema.” (De kringloop van de natuur is een specifiek systeem.)

DRAIBAKAWORTU / SIMETRIWORTU

ASPEKTI	DESKRIPSYON
Sranan	DRAIBAKAWORTU/ SIMETRIWORTU
Nederlands	Palindroom
Engels	Palindrome
Etymologie	Het woord “palindroom” komt uit het Grieks. Het is samengesteld uit “palin” (πάλιν), wat “weer” of “terug” betekent, en “dromos” (δρóμος), wat “loop” of “baan” betekent. Samen vormt dit het Griekse woord “palindromos” (παλίνδρομος), wat “terugloop” betekent.
Descriptieve betekenis	Een draibakawortu is een woord, zin, getal of andere reeks tekens die van links naar rechts gelezen hetzelfde is als van rechts naar links of van achteren naar voren
Samenstelling	“Draibakawortu” = “drai” (draaien) +baka= terug “wortu” (woord)
Gebruik	Het wordt gebruikt om te verwijzen naar woorden of zinnen die symmetrisch zijn qua lettervolgorde.
Fonetische gelijkenis	“Draibakawortu” heeft een fonetische gelijkenis met “palindroom” door de manier waarop de klanken worden uitgesproken.
Voorbeeldzin	“A draibakawortu yu kan leisi fu fesi kon miti baka. (Het palindroom ‘level’ leest hetzelfde achterstevoren.)

DREITRUBU/ DREYTRUBU

ASPEKTI	DESKRIPSYON
Sranan	DREITRUBU
Nederlands	Moeizaam
Engels	Arduous, Difficult
Etymologie	Drei (droog) + Trubu (verwarrend)
Fonetische gelijkenis	[dreɪ-tru-bu]
Uitspraak	DREI-TRU-BU
Fonetische Beschrijving	Drei wordt uitgesproken zoals het Nederlandse “droog”, maar korter en directer. Trubu klinkt als “troe-boe”, met de nadruk op de eerste lettergreep. De combinatie geeft een beeld van iets dat droog, verwarrend, en dus moeilijk of moeizaam verloopt.
Betekenis	Een situatie die verwarrend en moeilijk verloopt
Voorbeeldzin	“A wan fasi di a kondre e dreitrubu, aladi kwinsi e lusu.”

DRESI-OSO

ASPEKTI	DESKRIPSYON
Sranan	DRESI-OSO
Nederlands	Gezondheidscentrum
Engels	Health center

DRIKON

ASPEKTI	DESKRIPSYON
Sranan	DRIKON
Nederlands	Driehoeksverhouding
Engels	Love triangle
Fonetiek	Fonetiek /ˈdriː.kɔn/
Etymologie	– Samengesteld uit “Dri” (drie) + “Kon” (komen). – De betekenis suggereert een situatie waarbij drie personen samenkomen in een complexe of problematische relatie.
Betekenis	Een relatie of situatie waarin drie personen betrokken zijn, vaak met conflicterende of onduidelijke liefdesbelangen.
Descriptieve gelijkenis	Het woord “drikon” beschrijft een complexe dynamiek van aantrekking en loyaliteit tussen drie personen, vergelijkbaar met een driehoeksverhouding. Het impliceert vaak spanning en emotionele conflicten.
Gebruik en context	Drikon wordt gebruikt om een situatie te beschrijven waarbij drie mensen betrokken zijn in een romantische of ingewikkelde relatie.
Voorbeeldzin:	Sranantongo: “Den de ini wan drikon, dati meki den no sabi san fu du.” Nederlands: “Ze zitten in een driehoeksverhouding, daarom weten ze niet wat ze moeten doen.”

DRIKONTRIKI

ASPEKTI	DESKRIPSYON
Sranan	DRIKONTRIKI
Nederlands	Verwennen binnen een driehoeksverhouding
Engels	Pampering within a love triangle
Fonetiek	/ˈdriː.kɔn.triː.ki/
Etymologie	– Samengesteld uit “Dri” (drie) + “Kon” (komen) + “Triki” (verwennen). – Betekent het verwennen of bevoordelen van één persoon binnen een driehoeksverhouding.
Betekenis	Een situatie waarbij binnen een driehoeksverhouding één persoon speciaal wordt behandeld of voorgetrokken.
Descriptieve gelijkenis	Het beschrijft het idee van verwennen binnen een complexe relatie van drie personen, waarbij dit vaak leidt tot spanning of jaloezie.
Verwante woorden	– Favoritisme (Nederlands) – Pampering (Engels)
Gebruik en context	Drikontriki kan worden gebruikt om een situatie te beschrijven waarin één persoon meer aandacht krijgt binnen een driehoeksverhouding.
Voorbeeldzin:	“Ini a dritriki, a man e gi wan uma moro triki dan a tra.” Nederlands: “In de driehoeksverhouding geeft de man de ene vrouw meer aandacht dan de andere.”

DUNGRU-OSOMAN

ASPEKTI	DESKRIPSYON
Sranan	Dungru-osoman
Nederlands	Draaideurcrimineel
Engels	Repeat offender / Habitual offender

Dungru psaten

ASPEKTI	DESKRIPSYON
Sranan	Dungru psaten
Nederlands	Verborgen verleden
Engels

Dyender

ASPEKTI	DESKRIPSYON
	Gender

Dyompoyari

ASPEKTI	DESKRIPSYON
	Schrikkeljaar

–	1. Diyasporabangi	Diasporaregisters
	2. Diyasporabangi	Diaspora aanverwanten
	3. Diyasporabangi	Diaspora kinderen
	Dyambo