WORTUBUKU STIMOFO

https://krofayakromanticom.com/wortu/ begin

1. LOLO A TONGO

Wortu fu prodo mofo nanga tongo!

Ini ala yari di mi e skrifi buku ini Sranantongo, mi e suku spesrutu Sranantongo wortu fu krakti mi tori. Ete mi no ben man feni den finfini wortu, di kande no de ete.  Dan a de so taki grontapu e kenki alafasi. Nyun wortu, nyun prakseri, nyun koni e brasa unu aladey. Mi feni, mi Sranantongo no kan tan na baka. A mu tyari go na fesi. Mi wani de na lanki tu. Den wortu di yu e leysi dyaso, a no wortu di yu kan feni ini wortubuku. Disi na wortu di psa mi edetonton, sonleisi nanga dipi diki, sonleisi sondro fu mi go suku.
Mi lobi den wortu, datmeki mi e prati den tapu mi eygi lanpe. Te yu yere den a fosileysi a kan gi yu fu lafu . Ma te yu poti yesi arki bun, yu sa firi yu sa sabi fa den wortu sa prodo ini yu mofo, den wortu e opo, krakti a tongo. Hori na ay taki, mi no e hori strey nanga nowansma fu meki wortu!
Wortu di mi meki yu kan feni ondro a marki ‘WORTUBUKU STIMOFO‘. Mi prati den ini aspekti:
1. Sranan
2. Nederlands
3. Engels
4. Etymologie
5. Descriptieve betekenis
6. Samenstelling
7. Gebruik
8. Voorbeeldzin
9. Fonetische gelijkenis
10. Eventueel tips /opmerking

2. SEYBERE

Borguwortu / P'pewortu

Mi e broko mi ede fu a sani di wi e kari ‘Leenwoorden. ( borguwortu/ p’pewortu) ’  Wortu fu tra kondre, di wi e teki meki leki di fu unu. Wortu fu heri grontapu grabu san wi e bedul. Mi e bribi in den sortu wortu, ete mi  e bribi ini a krakti fu wan tongo.  Sranantongo a no wan lesi tongo, fu e tan lenileni wortu. Na wan yongu tongo di mu gro. Gro nanga kenki fu na ten.  Leki fa wi e gro, a so wi mu meki a tongo gro.
Gi en watra, no masi en tumsi, korkori en no kwinsi en tranga, sai en taki nanga en,  fu a gro tyari bigi krakti, tranga rutu.  Wroko de fu du, gi ibriwan fu unu. Mi e bribi ini a tongo datmeki mi e skrifi ini a tongo.  Mi kumbat’teitongo na wan prenspari tongo.

3. TONGO, MI WORTU STIMOFO

4. Etymologi: Sranan

Etymologi na a stuka fu a rutu nanga a defulepi fu wortu. A fasi fa a bodoy fu wortu nanga den formu, kenki psa ala den yari. Etymologi e sasi fu sabi, fa a du kon, fa wortu e du kon na ini ala tongo. Ini ondrusuku, a e luku fa a kumba fu den wortu seti, fu pe den wortu komopo nanga fa den e moksi, nanga tra wortu famiri fu difrenti tongo. Etymologi no e lasi na ay fa wortu e kenki, fa den bodoy, abi efekti tapu den difrenti fasi fu a tongosabi.

5. Etymologie: Nederlands

Etymologie is de studie van de oorsprong en ontwikkeling van woorden, de manier waarop de betekenis en vorm van woorden door de jaren heen veranderen. Etymologie richt zich erop te begrijpen hoe woorden in alle talen ontstaan. In dit onderzoek kijkt het naar waar woorden vandaan komen en hoe ze verwant zijn aan andere woorden in verschillende talen. Het verliest niet uit het oog hoe woorden veranderen en hoe hun betekenis de verschillende fasen van taalkennis beïnvloedt.

6. SRANAN

Wan destriktifi wortu na wan wortu efu wan taki, di e skrifi letfasi san a wortu efu taki e bodoy. Disi e psa langalanga sondro franya. Wan descriptif wortu e tyari den marki fu san a sani e du, fa a e wroko, tapu fasi di alasma grabu en wan fasi, sondro broko- ede. Wan eksempre na tifibosro [tifbosro]. Tifi = tand; bosro = borstel.

6. DESCRIPTIEF: Nederlands

Een descriptieve term is een woord of uitdrukking waarvan de betekenis duidelijk af te leiden is uit de vorm of samenstelling. Zulke woorden beschrijven vaak op een letterlijke of beeldende manier het object, concept of de handeling waarnaar ze verwijzen. Ze zijn meestal transparant en bevatten elementen die bijdragen aan het begrip van het geheel, zoals in samengestelde woorden [tandenborstel].

7. DE MAKER

De woorden in dit lexicon zijn door mij gevormd vanuit een innerlijk luisteren, naar klank, gevoel, beeld en stilte. Elk woord ontstaat als een drager van betekenis, geworteld in de ritmes en resonanties van het Sranantongo, maar ontvouwt zich in een eigen taal. Ik volg geen vaste grammatica, maar laat de taal groeien zoals ze zich aandient: organisch, ritueel, bezield. In deze taal verbinden klank en betekenis zich met schoonheid, herinnering en geest. “Ik, KROFAYA KROMANTI / ABENA ENUMA< ben de maker van deze woorden. Ze kwamen tot me zoals zaden vallen: niet om beheerst te worden, maar om te ontkiemen in betekenis.”



Plaats een reactie