https://krofayakromanticom.com/wortu/ T
TANLUKU / TALUKU / AYPRISIRI onder constructie
| ASPEKTI | DESKRIPSYON | DESKRIPSYON |
| Woord | TALUKU | AYPRISIRI |
| Betekenis | Nederlands: Blikvanger Engels: eye catcher | Ayprisiri |
| Descriptieve betekenis | “Taluku” verwijst naar iets of iemand dat de blik vasthoudt door sterke visuele aantrekkingskracht. Het is een verschijning, object, beweging of persoon waar mensen automatisch naar blijven kijken. Het woord benadrukt het vasthouden van aandacht door kracht, schoonheid, ritme of uitstraling. | |
| Samenstelling | Taluku = fonetische versmelting van tan (blijven) + luku (kijken) | |
| ethymologie | Afgeleid van de Sranan-werkwoorden tan (blijven) en luku (kijken). In natuurlijke spraak vloeien deze twee woorden samen tot één ritmisch geheel: ta-lu-ku, waardoor Taluku ontstaat. Waar Tanluku de formele samenstelling weergeeft, volgt Taluku de levende, gesproken klank. | |
| Uitspraak | Uitspraak IPA: /ˈta.lu.ku/ Fonetisch (NL-klank): TAH-loe-koe (klemtoon op ta) ˈ | |
| Fonetische gelijkenis | Klinkt vloeiend en natuurlijk in de mond van een Sranan-spreker. De vorm Taluku past beter bij de klankkleur, ritmiek en mondbeweging van het Sranan dan Tanluku, dat hoorbaar in twee delen breekt (tan-luku). Taluku is één soepel klankgebaar, wat het woord krachtiger en natuurlijker maakt. | |
| Woordsoort | Zelfstandig naamwoord | |
| Taalbron | Door mij gevormd vanuit innerlijk luisteren, beeld en klank. Elk woord is een zaad van betekenis dat zich ritmisch ontvouwt in mijn symbolentaal. Daarbij laat ik mij ook inspireren door klanken, ritmes en structuren uit andere creoolse talen, en door de taalwijsheid van ouderen die het Sranantongo diepgaand en levendig beheersen. | |
| Gebruik | Wordt gebruikt om een verschijning, object of persoon aan te duiden die onmiddellijk opvalt en de aandacht vasthoudt — zoals sieraden, rituele kleding, dansbewegingen, maskers, kunstobjecten of opvallende verschijningen in ceremonieën. | |
| Voorbeeldzin | “A tanluku ben meki ala sma tan tenapu. |
| T. | SRANANTONGO | NEDERLANDS | |
|---|---|---|---|
| – | Taykiri | Racisme | |
| – | Taypinapangi | Gehavende lendendoek | |
| – | Taysukru, Sukruklontyi/ Sukruklonki | Suikerklontje | |
| – | Takdenki fu libi | Levensfilosofie | |
| – | Taksidraifa | Taxichauffeur | |
| – | Taktafra / Kruderitafra | Onderhandelingstafel | |
| – | Takrubobisiki | Borstkanker | |
| – | Takrudu | Onrechtvaardigheid | |
| – | Tanbari / Fikafesi | Logo | Tanbari: De samenstelling van “tan” (blijven) en “bari” (schreeuwen) als “blijven schreeuwen” kan de voortdurende aanwezigheid of impact van een symbool of embleem suggereren, wat past bij de rol van een logo of embleem dat constant aanwezig is en een boodschap uitdraagt. |
| – | Tan’osokoni | Intelligente lockdown | |
| – | Tantraleri | Levensfilosofie | |
| – | Tantrawroko | Levensfilosofie | |
| – | Tapsikigunya | Vaccin | |
| – | Tap’wiki | Weekend | |
| – | Tarsi | Proefschrift | |
| – | Tatu | Tatoeage | |
| – | Tawtologi | Tautologie | |
| – | Teisi | Proefschrift | |
| – | Teisiskrifi | Proefschrift | |
| – | Teki nowansma prati | Onpartijdig | |
| – | Tekno | Technologie | |
| – | Tek’ordru | Opdrachtaanvaarding | |
| – | Tensistema | Kalender | |
| – | Tesipapira wrokopresi | Gecertificeerde instelling | |
| – | Tete | Jammerlijk | |
| – | Tif’olomoni | Smartengeld | |
| – | Tinkoso | Paalwoning | |
| – | Tinkoso | Hoge neuten huis | |
| – | Tinpasidenki | Intersectionaliteit | |
| – | Tinpasidenki | Kruispuntdenken | |
| – S. Sombra | Tinugu | Kruispunt | |
| – | Todobereprakseri | Slijmen | |
| – | Tòf | Assertief | |
| – | Toki | Asociale | |
| – | Tongobanti | Tongriem | |
| – | Tongogrupu | Taalgroep | |
| – | Tongokapten | Taalkundige | |
| Tongomekiman | Taal bedenkers | ||
| Tongopreti | Taalpalet | Tongopreti is een neologisme gevormd binnen het taalsysteem van Krofaya Kromanti. Het woord combineert: Tongo → taal, spraak, stem, klank Preti → van het Nederlandse palet (schilderspalet), via creoolse fonetiek herschapen tot een klank die visueel en kleurrijk klinkt. Samen betekent tongopreti letterlijk: “het palet van de taal” — de verzameling van klanken, stijlen, ritmes, betekenissen waaruit een spreker of maker put om taal als kunst en kracht te gebruiken. 🌿 Descriptieve betekenis in Krofaya Kromanti Tongopreti is de houten plaat waarop klanken gemengd worden. Het is de ruimte tussen fro en gloso, tussen stilte en stem. In het tongopreti leeft elke kleur van het spreken: vragen, zuchten, ritmen, liederen, bevelen, herinneringen. Wie zijn tongopreti ankra, verankert de ziel van zijn taal in het dagelijks bestaan. | |
| – | Tontonbagasi | Draaglast | |
| Tontonbagasi | Denkpatroon | ||
| – | Tontonbruya | Psychose | |
| Tontondren | Hersenschim | ||
| Tontonk’ko | Hersenkern | ||
| – | Tontonkoba | Hersenpan | |
| – | Tonton oloisi | Biologische klok | |
| – | Tontonyeyesiki | Zielsziekte | |
| – | Trami | Alter ego | |
| – | Trakra (Tranga na kra) | Benadrukken | |
| – | Trawmaheli | Traumahelikopter | |
| – | Trotropkin | Nazaat | |
| T’teiwortu | Rijmwoorden | ||
| – | Tudusani / fudusani | Lopende zaken | |
| – | Tuluku | Second opinion | Door deze twee woorden te combineren tot “tuluku” (twee kijken), poog ik een duidelijk en begrijpelijk beeld van de term “second opinion” te geven. Het idee van “twee keer kijken” vangt effectief de essentie van het verkrijgen van een tweede mening of extra advies om een beter of aanvullend perspectief te krijgen. Het gebruik van “tuluku” als vertaling voor “second opinion” maakt de betekenis toegankelijk en begrijpelijk, en weerspiegelt mooi de functie van het zoeken naar een aanvullende beoordeling of advies. De vertaling is dus zowel creatief als functioneel. |
| – | Tumbuplasye | Bedplassen (bij kinderen) | |
| – | Tumi | Mijn schaduw | |
| – | Tyalensibangi | Uitdaging | |
| – | Tyapwortu | Tongbreker | |
| – | Tyar’dededinari | Begrafenisondernemer | |
| – | Tyar’firi | Beleving | |
| – | Tyar’pisi | Fase | |
| – | Tyarst’tei | Oplader | |
| – | Tyasnet-komparsi | Netwerkbijeenkomst | |
| – | Tyasnet-konmakandra | Netwerkbijeenkomst | |
| – | Tyo | Navigatie | |
| – | Tyop-alata | Muis | |
| – | Tyopbuku | Computer / Laptop | |
| – | Tyoptafra | Toetsenbord | |
| – | Tyupu | Appen | |
| – | Tyupugrupu | App-groep | |
| – | – Tyupumankeri | App-ongeluk | |
| – | – Tyupusiki | App-ongeluk | |
Tyotyo-nen
| Sranan | Tyotyo- nen |
| Betekenis | Nederlands: Koosnaam / troetelnaam (als taalkundig en relationeel begrip) Engels: Term of endearment (conceptual) |
| Descriptieve betekenis | Verwijst naar het begrip van een liefdevolle, speelse of vertroetelende naam die wordt gebruikt binnen een intieme of affectieve relatie. Het woord benoemt niet een specifieke naam, maar de categorie van namen die dienen om nabijheid, zachtheid en emotionele verbondenheid uit te drukken. Tyotyo-nén functioneert als een meta-term: het beschrijft wat voor soort naam iets is, niet hoe die naam luidt. |
| Samenstelling tyotyo + nén | |
| Etymologie | Gebaseerd op beeld, gedrag en klank binnen het Sranan: tyotyo → kleine vogel met opgewipte staart; symbool voor levendigheid, speelsheid, lichtheid nén → naam Samen betekent het letterlijk: “speelse / vertroetelende naam” De keuze voor tyotyo verankert het begrip in een positieve, bewegende en plezierige natuurmetafoor, wat aansluit bij hoe koosnamen relationeel functioneren. |
| Uitspraak | Uitspraak IPA: /ˈtjo.tjo neːn/ Uitleg per deel: tyo → /tjo/ (palataal, licht, speels) tyo → herhaling versterkt ritme en zachtheid nén → /neːn/ (langgerekte klinker, dragend) Fonetisch (NL-klank): TSJO-tsjo-NEEN (klemtoon op tyotyo) |
| Fonetische gelijkenis | De herhalende structuur (tyo-tyo) sluit aan bij Sranan-woorden met: speelsheid beweging intensivering zonder agressie Het ritme maakt het woord geschikt voor relationeel, emotioneel taalgebruik. |
| Woordsoort | Zelfstandig naamwoord (Abstract / metataalkundig) |
| Taalbron | Gevormd vanuit innerlijk luisteren, observatie van natuur, klankassociatie en relationele betekenis. Het woord is geworteld in Sranan-taalgevoel, symboliek en spreekcultuur, en sluit aan bij orale taalwijsheid waarin gedrag, beeld en emotie samen betekenis dragen. |
| Gebruik | Tyotyo-nén wordt gebruikt om te verwijzen naar het concept “koosnaam” in het Sranan, met nadruk op speels-liefdevolle vertroeteling. Het woord wordt niet gebruikt als concrete roepnaam, maar als categorie-aanduiding. |
| Voorbeeldzin | Voorbeeldzin A gi en lobi wan tyotyo-nén, |
KROFAYA KROMANTI 'TANPE' 