Skrifi puru bruya

Mi skrifpisi fu a deimarki, septembre siksi, fu a yari tudusuntutentiwan
Fosten, te mi ben teki wan luku ini mi spikri, mi ben e syi wan dyadya uma.
Disten te mi e teki wan luku ini mi spikri, mi e syi wan dyadya blaka uma.
Ete tide na dei, mi spikri e sori en fesi, nanga sani di mi no sabi san fu du.
Dan mi abi a firi, taki mi spikri, di fosten no ben teki sma prati, e go kibri baka a keme (horizon) fu bribri, fu na tru. Ete, mi wani syi, yesi a tru? Mi e afrontu a tru futru? Mi no sabi ete.
Tapu a srefi momenti mi e aksi misrefi, efu disten mi mu syi a fesi ini mi spikri, leki wan bigi opo-ai, efu leki wan opo fesi di e kwinsi.
Oiti mi spikri ben sori, fa mi tan. No spesrutu mi skinkloru, ma fu a fasi fa mi fesi tan, mi mofobuba, mi aitapuw’wiri, mi lafu, mi tifi, nanga mi ai-uku sondro aipupe.
Tide na dei a luku ini mi spikri, bigi moro fanga bigi fisi nanga wandei uku.
A luku na sabiso nanga ala en koni. Sonten mi e frede fu luku ini mi spikri. Bika mi e tuka nanga sani di ben de, sani di kande mi no ben syi, sani di mi no ben prakseri fu denki, moro kfarlek, sani di mi no ben ferwakti. Moro leki fosten a e hori mi na ai. Na den sma di lontu mi e tyari a ogri. Efu na a fasi fa boskopu e prati efu a fasi fa a e meki? Mi abi momenti pe mi e bruya. Bruya fu no abi makti nanga powa fu broko takru denki. Bruya fu di sma, te den e syi mi, e syi soso mi skinkloru, prefu fu syi mi leki libisma. Mi e bruya fu a tere. Mi e bruya fu di sma e dwengi mi fu syi misrefi leki blaka uma, ma no leki warti libisma. Mi e bruya owktu, fu di mi e syi wetman leki weti, ma no leki wan warti libisma. Mi e bruya te mi edetyopbuku (hersenen), no e gi nowan enkri lun fu no denki na fesi, taki wetman no takru. Wawanleisi mi e syèn fu mi prakseri, dan mi breiti taki mi insei prakseri trawan no man syi efu yere. Wanfasi mi grabu a boskopu fa fu feti fu leti. Mi kroru a boskopu nanga mi anuskrif’marki (handtekening). Trasei mi sabi taki a dresi fu kiri a pen fu na takru ten, sa waka na wi baka, te na ini un dipi konten, awansi buba weti, geri efu blaka. Toku nownowde, mi wani firi switi a fasi fa a feti e feti. Sodati mi kan ferstan taki, te fu kba wi sa dresi unsrefi, fri fu a alaten pen. Te mi e luku ini mi spikri mi wani firi switi sondro mi buba tyari bruya. Mi no howpu a tori disi bruya yu. Ete ferteri mi san no e bruya yu?
Lobi mi, no lobi mi, Mi lobi yu! Krofaya

Kijkend in mijn spiegel, zag ik een zelfbewuste vrouw.
Kijkend in mijn spiegel zie ik nu een zelfbewuste zwarte vrouw.
Tegenwoordig bekent mijn spiegel kleur en neemt vormen aan waar ik soms geen raad mee weet. Bij mij ontstaat dan de indruk dat de neutraliteit van mijn spiegel verdwijnt achter de horizon van de werkelijkheid.
Ontken ik die werkelijkheid, heb ik die werkelijkheid daadwerkelijk ontkent? Tegelijkertijd stel ik mij de vraag, of ik de kijk in mijn huidige spiegel als allesomvattende eyeopener moet zien of als een beknellende openbaring. Ooit hield mijn spiegel mij een beeld voor van mijn uiterlijke kenmerken, niet zozeer van mijn huidskleur, maar wel van de vorm van mijn gezicht, mijn lippen, mijn wimpers, mijn glimlach, mijn tanden en mijn ooghoeken bevrijdt van slaapresten. In de huidige tijd is de kijk in mijn spiegel meer dan dat.
Het is bewustwording in al haar facetten, gelijktijdig beangstigt de kijk in mijn spiegel mij. Ik word geconfronteerd met iets dat er altijd was, maar dat ik waarschijnlijk niet zag, aan had gedacht, of had verwacht. Nog meer dan voorheen ben ik ermee bezig, komt het door mijn omgeving, de berichtgeving, of de vormgeving? Ik ben er nog niet uit. Er zijn momenten dat ik gestrest raak, gestrest uit machteloosheid. Gestrest van het te veel focussen op mijn huidskleur, gestrest van de achtervolging daarvan, gestrest dat mijn huidskleur altijd op de voorgrond komt. Gestrest dat ik mijzelf eerst moet zien vanwege mijn zwart zijn dan om mijn menszijn. Gestrest dat ik witte mensen beoordeel op hun wit zijn dan op hun menszijn. Gestrest dat mijn gedachten mij geen andere keus laat dan meteen denken dat witte mensen a priori slecht zijn. Soms schaam ik mij voor mijn gedachtes en ben dan opgelucht dat ik weet dat mijn gedachtes zonder non-verbale signalen niet leesbaar zijn voor anderen. De boodschap van de strijd heb ik begrepen en ik onderschrijf die. Ik realiseer mij terdege dat de pijn van die erbarmelijke tijd er altijd zal zijn. Graag zou ik willen dat de wijze van de strijd mij verblijdt en dat ik voel en begrijp dat wij uiteindelijk onszelf zullen moeten bevrijden van de pijn van alle tijden, ongeacht wit, geel of zwart zijn. Ik wil dat de kijk in mijn spiegel mij verblijdt. Wat verblijdt jou?

“Kon”

5 januari 2021

San na a bodoi fu a wortu “kon”.
Te mi e arki den lin ini pe a wortu “kon” de, mi e yere: es’esi / gawgaw nanga wan ferwakti. Mi e yere mi bigisma e taki. Mi no sabi ofu na tru. Kba, na mi prakseri, ete mi prakseri nafu de tru. Mi granm’ma ben lobi a kon. Mi lobi kon tu. Now mi gi misrefi wroko fu meki lin fu ala den kon di mi e kon de. Mi sabi, moro kon musu fu de. Ma pôti mi, mi no sabi ala kon di de fu kon. Efu yu sabi moro fasi fu kon, prati den, skoro mi! Mi yesi opo leki woyodia!
Kon kon:
Abra kon,
Anga kon,
Bay kon,
Bigi kon (bigisma sani),
Beti kon (bet’kon),
Beni kon (ben’kon),
Beri kon (ber’kon),
Broko kon,
Denki kon (denk’kon),
Diki kon (dik’kon),
Dipi kon,
Drai kon,
Dresi kon,
Dribi kon (drib’kon),
Dringi kon (drin’kon),
Dyompo kon,
Es’esi kon, (bigisma sani)
Fasi kon (fas’kon
Feti kon, (fet’kon)
Finga kon, (bigisma sani)
Fiti kon (fit’kon)
Fringi kon (frin’kon),
Go kon,
Grokon,
Hari kon (har’kon),
Hensi kon (hens’kon),
Iti kon (it’kon),
Kari kon (kar’kon),
Kaka kon,
Kenki kon,
Konkonkon,
Krasi kon (kras’kon),
Kroipi kon,
Kweki kon,
Langa kon (bigisma sani),
Lon kon,
Lusu kon,
Moksi kon,
Naki kon,
Nai kon,
Nyan kon,
Opo kon,
Prani kon,
Puru kon (pur’kon),
Pina kon,
Pkin kon (bigisma sani),
Saka kon,
Seni kon (sen’kon),
Seti kon (set’kon),
Spiti kon (spit’kon),
Sribi kon (srib’kon),
Swipi kon( swib’kon),
Switi kon (swit’kon),
Swari kon (swar’kon),
Tai kon,
Taki kon,
Teki kon,
Tyari kon (tya’kon),
Waka kon,
Watra kon (bigisma sani).
Lobi mi, no lobi mi. Mi lobi yu!
Na kon mi e kon!

Luku fa grontapu en bro e tapu!

13 april 2021

Te trutru e kibri krintaki (waarheid) fu unu du, san na a makti fu takru?
Suma abi libi, suma e dede, te lenti e marki soso a de fu un tide?
Ofara na krosbei disten, te de makandra e tergi, nanga spenkiten (avondklok) ini takru dren?
San, na a bun di l’lei e tyari, di wi edetyopbuku (hersenen) musu fu swari?
San e tranga unu swaki, te tapu no e sori a inbere fu unu krakti?
Fa wi musu fu fertrow frede, te kontren no e sori lespeki gi unu deibrede?
Fa a du kon fu di saf’ati lasi firi, fu fingatopi di mu gi mamabobi prisiri?
Fa a du kon taki takru moi, moro moi, te syi, smeri nanga yere, e freiri nanga yu trami (alter ego)
San no de di mu kon, fu grontapu en konsensi no tron ston, sondro gron?
Fusan-ede, yu e ando (vernederen) mi. San-ede yu no e bribi ini a bruya di e kwinsi mi?
Luku fa grontapu en bro e tapu.Te trutru e kibri krintaki (waarheid) fu unu du, san na a makti fu takru?

No du leki keskesi!

15 april 2021

Yere dyaso noh! Yu wani de mi matibuku-kompe
ma yu e frede fu sori mi yu fesi.
Fa yu wani mi ai e poko
na tapu wan prenki sondro fesi?
Yu e ferteri fa yu e waka na mi baka,
nomo, mi no man freiri a broko fu yu waka.
Bifo yu leki mi tesi,
mi wani fu syi a lostu ini yu fesi.
“Sobun nanga ala lespeki,
te yu kari mi no du leki, keskesi,
sori mi yu fesi!”

Uitgelicht

A kalikali katfisi puspusi

26 april 2021


Wan seiker dei a ben de fanowdu fu mi go bro mi ede. Datmeki mi rei go langalanga na Zuiderpark fu suku wan sdonpresi, fu puru prakseri. Mi parker mi oto na a bun bigi geri bana, di e prodo ini a park. Furusma no ben de. Mi feni wan moi presi fu sdon. Fu farawe mi e syi tu yongusma e waka kon. A fasi fa den e broko kon, yu e syi taki a man e suku a uma. Mi ai no abi tapun. Di mi syi fa den e du, wantenwanten mi bigin firi fa den kapelka e meki pkin ini mi ondrobere. Mi memre mi fofelobi (liefde op het eerste gezicht). Mi firi bun. Fu mi prisiri, den kon sdon krosbei pe mi ben kan syi den, yere san den e taki. Arki den switi wortu, di a man e spiti kon, fu fromu a uma. A uma e seki nanga en skin, a lobi a freiri. Mi kaka mi yesi. Mi prei no syi, mi prei no yere, ete nanga mi buku ini mi anu, mi e meki neleki mi e leisi. Ondro-ondro mi e pip luku, arki den. Tongo e nati mofobuba. Bosi e meki b’bari.
Wantenwanten den pi. Wan moi blaka-w’wiri puspusi lon psa. Mi skreki sote, spesrutu fa mi nanga puspusi no abi sâk. A sori a uma lobi puspusi. Ne a uma aksi na man: ‘Yu lobi puspusi? ‘sortu puspusi yu lobi?”
A man aksi: ‘Omeni sortu puspusi de? Mi no lobi ala puspusi, ma te mi sabi fa den de, dan mi sa taigi yu sortu wan mi lobi. Mi no sabi ofu mi sa dede gi den, yu no kan sabi, kande mi sa flaw gi den.
Yere a uma: “Puspusi lai. Yu abi kalikali wan, langa w’wiri wan, bosu w’wiri wan, pirpiri-wan, smara fesi wan, penpeni-wan, bigi- ede wan, rediwan, blakawan, blakaweti-wan, barba wan, boktuboktu wan, syatu wan, katfisi puspusi.”
Mi sdon e arki. Mi e aksi misrefi san a man wan yere. A no yere nofo? Bika alaleisi te a uma kari tra sortu puspusi, a man e naki en tongo e fasfasi a uma. A uma en bobimofo e gro. Omoro a man e fasi na uma omoro a uma e kari puspusi nen. Mi yere nen fu puspusi di noiti mi no yere.Mi angri fu sabi, san a man sa piki na uma, bika a man lai tyori. Mi mofo e beti fu taki wansani. Nanga drei-ai a man aksi a uma:
“Yu abi wan puspusi? Fa yu e kari yu puspusi, san, suma a gersi?”
Nanga brad’kanti a uma piki: “Mi abi wan kalikali katfisi puspusi, a no abi w’wiri a e smeri fisi, ma a e prisiri mi switi.” A man piki: “Mi no wani puspusi. Mi no lobi den sortu puspusi disi. Mi no lobi a tingi fu den wipi.”
Ne yu syi, a man opo, nanga ala en lostu, libi a uma na baka nanga en katfisi tingi.

Lantimoni

5september 2020

Neleki fa mi ben pramisi, disi na a kbapisi fu a faya tori fu esde: Mi sdon ini a kantoro e yere den hebi wortu di e psa driktoro mofo. Mi sabi taki na fu mi ede mi lobi sa lasi en bunbun wroko. Mi e sari. Den uma no ben ferwakti dati driktoro sa faya en so gaw. Wan tiri wan bigin bumui, mi bri a ben de wan tumofogon, taigi trawan fu tapu nanga a hoigri, noso a sa faya den tu. A no abi trobi efu den wani kari en fayaman (verrader). A syi nanga en eigi ai, fa tu fu den, f’furu moni fu bow den oso.

Fa alamun moni e mankeri. Na den e nyan lantimoni, a no mi lobi. Den skreki.

A wan e luku a trawan. Kba wan bita-atifasiwan ben de. A dati kon tnapu na mi fesi, luku mi langalanga ini mi ai, fu taigi mi, taki na mi den ben mu faya. A kosi mi taki mi na wan faya-uma (nymfomane) wan faya waswasi (een dodelijke wesp). Den mu meki fayaworon (brandrups) kroipi na mi tapu fu mi ede kon miti mi futufinga, fu dresi a faya ini mi.

A feni taki krasi e du mi. Ne mi no saka tanga gi en. Mi memre en fa en futusei faya ( zij heeft lelijke benen). Pkinso na baka mi lobi kon na ini a kantoro. A no teki notisi fu den. Alasma pi. A bigin puru en eigisani. Wantu e plei heilig boontje, e pirtifi. Di a doro mi, a brasa mi, naki mi wan bosi tapu mi mofobuba. Na a sani dati a no ben mu du. A meki a tori moro faya di a taki: “Mi sa lobi fu firi yu buba dineti.’ A gersi taki grontapu sungu. Mi nanga mi f’feri, poti wan spun na e tapu: ‘A bun mi gudu. Sorgu fu no kiri a faya. Yu sabi taki mi no lobi sor’ai faya (schamel licht). Mi no wani stotu mi futu ini a faya kamra bifosi wi kiri a faya nanga mi umafatu.”

Den uma kiri mi. Baka di a gwe, mi go sdon e du mi wroko morofara. Ete a no e go.

Mi prakseri e lolo go alasei. Ne mi tapu. Mi gwe na oso. Feifi mun langa mi lobi no wroko, a no ben kisi pai tu. Sobun a no ben man pai a yur’oso moro. Ne a kon tan na mi. Wi e libi. Un libi e go bun. Moro nanga moro wi e kon sabi unsrefi. Baka feifi mun a kisi boskopu taki a sasi kba. Den wani a kon wroko baka. A no en ben faya. ( hij was niet schuldig) .A no du nowan ogri. Driktoro aksi en pardon fu di den no yesi en, fu di den faya en so gaw.

A kisi moni fu ala den mun di a tan na oso. Kba, a teki a moni. Ano ben wani wroko na lantikantoro moro. Datmeki a suku, feni wan tra wroko. A e rei fayawagi. (hij is brandweerman)

Wawanleisi, te en gadri nati na ini a fayawagi (brandweerauto) den tu so e kiri den eigi faya.

Krofaya