LANPE…. (SKRIFI FU TIGRI FIRI)

MUMA, MI SOKTU A NO KEMU! AZE MINJANI!

KROFAYA

Fa fu leisi èn skrifi Sranantongo

Hier even kort enige spellingsregels van het Sranantongo. Een soort leidraad.

Uitgave: Ministerie van Onderwijs, Wetenschappen en Cultuur?
 
WAN WORTU NA FESI
Someni yari kaba den tongo fu wi kondre e gi wi problema. Moro furu, den problema disi e sori densrefi, fu di, leti fu taki den mamatổngo fu wi no abi wan skrififasi. Fu di someni difrenti skrififasi ben meki gi Sranantongo na den yari di de na wi baka, alasma e skrifi a tongo disi na en eigi fasi.
Nanga yepi fu Lanti fu Sranan a Ministeri fu Skoro-afersi, Sabidensi nanga Kulturu wani tyari wan kaba kon na a bruya disi. Wi feni taki Sranan- tongo, nanga den tra tongo fu wi tu, musu abi wan skrififasi nomo. A pikin buku disi wani sori wi fa wi musu skrifi Sranantongo now. Efu wi skrifi a tongo na a wan fasi disi, dan bruya no abi fu de moro. Dati meki mi wani aksi ala sma tangi-tangi fu skrifi a tongo leki fa a buku disi e sori.
Mi howpu taki safri-safri wi sa kon gwenti skrifi wi tongo fa a fiti. Mi wani taki ala den sma grantangi di ben yepi meki a nyun skrififasi, en di ben teki ten fu meki a pikin buku disi.
Minister fu Skoro-afersi, Sabidensi nanga Kulturu,

Fa fu leisi èn skrifi Sranantongo.
Hoofdregel
In het Sranan schrijven we de woorden zoals zij in hun volle vorm worden uitgesproken.
voorbeelden
:
b.v. Men hoort: Mi sab tak a bun. Maar wij schrijven: Mi sabi taki a bun.
De gebruikte tekens
Het Sranan maakt gebruik van de volgende lettertekens: medeklinkers: B, D, F, G, H, K, L, M, N,
P, R, S, T, W, Y en de klinkers: A, E, I, 0, U, en ook nog de È. Ò
De overige lettertekens: C, J, Q, V, X, Z worden niet gebruikt, behalve in leenwoorden.

Medeklinkers
Medeklinker combinaties
Er zijn ook klanken in het Sranan die geschreven moeten worden met een combinatie van medeklinkers.
dy als in dyogo ty als in tyapu
ny als in bonyo sy als in Syow
ng als in planga
Klinkers
Het Sranan maakt gebruik van de volgende klinkers.
a als in bana i als in fisi
e als in tere maar ook als in baster
o als in boto u als in buku
Het Sranan maakt ook gebruik van:
è als in enter ò als in kof

Tweeklanken
De volgende tweeklanken komen voor in het Sranan.
ai als in nanai ei als in freifrei
èi als in rèis ui als in bui
oi als in boi aw als in kaw
ew als in lew ow als in fowru

Enkele opmerkingen
Aan het eind van een woord schrijven we nooit ng. Let op de volgende voorbeelden:
Kankan – nyan -bon -pan
en verder: nyun, tan bun, Sranan, krin
Hoofdletters
Hoofdletters worden gebruikt:
a. om het begin van een zin aan te geven;
b. aan het begin van eigennamen (persoonsnamen, geografische namen, e.d.) en persoonstitels,
b.v. Granman Aboikoni, Sranan
c. in de hoofdwoorden van opschriften en titels,
b.v. Wi na Wi
Wi Kontren
Wi Eigi Kerki
Ala Puwema fu Trefosa
Nyun Ten

Het aaneenschrijven van woorden
Combinaties van verschillende woorden worden aaneengeschreven, wanneer de samenstellende delen binnen de combinatie een andere functie of betekenis hebben dan daarbuiten.
b.v. mofoneti (vooravond) of
bigifutu (filariabeen) in tegenstelling
tot wan bigi futu (een grote voet)
Combinaties van dezelfde woorden (reduplicaties) worden altijd aaneengeschreven.
b.v. taktaki (geklets)
nomonomo (voortdurend)

Combinaties van een woord met een voorafgaand of volgend element dat in het actuele taalgebruik niet voorkomt, worden aaneengeschreven.
b.v. omeni (hoeveel)
someni-(zoveel)
korkutreki- (kurkentrekker).

Wanneer het voorafgaand element op een klinker of een tweeklank eindigt en het volgend element met een klinker begint, verbindt men beide elementen door een koppelteken.
b.v. blaka-uma (heestersoort)
trow-oso (bruiloft)
Terwille van de leesbaarheid kan bij (lange) samenstellingen een koppelteken worden gebruikt.
b.v. neigitenti-na-neigi (negenennegentig)
Andere tekens
De kotimarki of apostrof (‘) kan worden gebruikt, wanneer om speciale redenen de weglating van de klinker moet worden aangegeven.
b.v. A gi mi kowr’ati
A gi mi rostu
uit: Michael Slory, “Efu na Kodyo…” (pg. 18)
De letimarki of accent aigu ( ́) kan worden gebruikt indien het woordaccent moet worden aan- gegeven om misverstand te voorkomen.
b.v. Fu a sani dati Simson kisi wan atibron
De topimarki of accent circonflexe (^) kan worden gebruikt om gerekte vocalen aan te duiden.
b.v. pôti (arm) in tegenstelling tot poti (zetten)
Leenwoorden
Leenwoorden die nog als zodanig worden herkend, worden geschreven als in de taal waaraan zij zijn ontleend.
b.v. computer

Enkele voorbeelden
Safriso freiriman
Dyoniman,
sortu tongo yu e tagi a um
tak i
yu e dipi gwe
te na ini en yeye ?
Ma na wi ede munkenki e wai
na baka a rutu
fu wan palmbon.
Dan ala a mofoneti tron dren.
Den palmbonwiwiri
e suku fu fadon kon na gron. Mofobuba san e kari switi nen. Dan yu nanga yu uma tron wan.
uit: Michael Slory, “Efu na Kodyo..

Odo
Gado sabi san a du, a no gi asi tutu.
Efu yu wani koti liba abra,
yu no mu kosi kaiman mama.
Ala/pictifi a no lafu.
*Ala busmeti e nyan kasaba, ma konkoni e tyari a nen.

Wi kondre
Sranankondre, diri kondre Yu mi lobi nomru wan.
Ibriwan fu wi abi na diri prekti, efi wi si efu sabi wan sani, di no de bun fu wi kondre, fu wi opo wi sten, bari tranga meki alasma di abi yesi fu yere, musu yere.
Na den kriboiten yu abi furu sma, di e libi wi kondre gwe nanga a bun pramisi taki, te den kon na Holland, den sa wroko gi wi kondre. . . Sonwan fu den ben abi bun okasi fu wroko gi wi kondre na ini a kondre srefi… Presi fu dati den ben du tra sani… Efi boto ben de na
syoro, kaba a no ben teki yu, a no noya, di a de na mindri liba, a sa drai kon teki yu. . . Te anu gwenti koti bigi tonton, a trobi tumusi fu libi.
Kondreman, un luku syap!
Wi tongo
Sranan, wi lobi yu fu tru, Pe tongo de, di switi leki yu!
Ma wansi trawan de, toku yu wi wani Fu di yu na Sranan – wi eigi sani.
Ba Kodyo naar: Futuboi, januari 1947

Pagina's: 1 2 3 4

30 gedachtes over “LANPE…. (SKRIFI FU TIGRI FIRI)”

      1. Tant Matzo's avatar Tant Matzo

        Ik voel mij thuis op je website, Krofaya! Ik wentel mij in de gedichten, verhalen, anekdotes, woorden. Hierin (op je website) vind ik een uitgebalanceerd recept van het Sranan. A pepre nop mankeri.
        Wasi go!

        Tant Matzo

        Geliked door 1 persoon

  2. Onbekend's avatar Anoniem

    Geweldig, hetGeweldig, het ziet structureel uitstekend uit. Inhoudelijk verdient het voor de zuiverheid van de spelling nog wat kleine aanpassingen. Bij het lezen van de verschillende onderwerpen geeft het een prettig, warm
    en goed gevoel! Succes en Soso Lobi ziet structureel uitstekend uit. Inhoudelijk verdient het voor de zuiverheid van de spelling nog wat kleine aanpassingen. Bij het lezen van de verschillende onderwerpen geeft het een prettig, warm
    en goed gevoel! Succes en Soso Lobi mijnerzijds

    Like

    Beantwoorden
      4. Benjamin Koningferander's avatar Benjamin Koningferander

        Hoi mie sisa,wat je doet is erg interresant. Keep up the good work. Ik ben bezig met een onderzoek van de commwijne plantages anno 1863 – 1873. En ook de namen van de mensen,die betaald hebben voor de gronden,tijdens de 10 jaren van staatstoezicht. Ben jij(u) ook geinterreseerd om te participeren bij het onderzoek???

        Like

  4. Sandra Day's avatar Sandra Day

    Bedankt voor uw acceptatie!!
    Leuk als Afro mensen op een positieve wijze hun Culturele gevoeligheid ontwikkelen, om te ontdekken wat iemand nodig heeft, wat de wensen, gewoontes en behoeften zijn. Afro zijn is zich bewust zijn van eigen cultuur, normen, waarden en kennis hebben van andere culturen en leefstijlen.. hartelijk dank en veel succes !!

    S.D

    Geliked door 1 persoon

    Beantwoorden
  6. Joop van Rhee's avatar Joop van Rhee

    Hoi hoi uma! Tijd niet gezien! Ik heb genoten van alle reacties en mooie woorden! Ga zo door schat met het mooier maken van je prachtige taal, mi lobi ju!

    Like

    Beantwoorden
  7. Onbekend's avatar Anoniem

    Beste Krofaya, ik zag de reportage bij Omroep West over de oorsprong van het Sranangtongo. Ik zelf ben een een Nederlander, verhuisd naar Suriname sinds een jaar, en oh wat hou ik van dat land en van de taal. Als Hollandse immigrant in Suriname zou ik u graag willen vragen of u tips heeft, eventuele studieboeken of iets in die trant, om het Sranangtongo me meer eigen te maken.

    Groet, Stefan

    Like

    Beantwoorden

    1. Beste Stefan,

      Dank voor je bericht en excuses dat ik niet eerder kon reageren — de vakantie is inmiddels voorbij. Wat fijn om te horen dat je zo van Suriname en van het Sranantongo houdt.

      Ik kan je zeker helpen. Mocht je in Den Haag of omstreken wonen, dan nodig ik je graag uit op zaterdag 23 augustus in de Centrale Bibliotheek Den Haag. Samen met de cursusgroep ben ik daar aanwezig van 14:00 tot 16:00 uur. Ik zal een paar boeken meenemen waaruit je kunt putten en die je verder op weg kunnen helpen. Maar je mag ook aansluiten bij de groep.

      Met vriendelijke groet,
      Krofaya

      Like

      Beantwoorden

Geef een reactie op Anoniem Reactie annuleren