Ede. Mi ede de, pe mi de de!
- Ede – hoofd/kop
- Ed’ati (ede ati) hoofdpijn
- Ede m’ma kwemba – lelijk hoofd/pestwoorden
- Sei- ede – slaap
- Edebasi/edeman- baas /manager
- Edegrupu- leiding
- Edepresi – zetel
- Edew’wiri – hoofdhaar
- Edefoto – hoofdstad
- Ede kantoro- hoofdkantoor
- Edekrabasi – schedel
- Edemoni – losgeld
- Edenen- zelfstandig naamwoord
- Edesiki – geestes ziek
- Edesiki-datra – psychiater
- Edewiniti – hoofdgeest van een familie
- Fes’ede- voorhoofd
- Ede angisa – hoofddoek
- Yu ede boro – gat in je hoofd
- Tokotoko ede- niet goed snik zijn
- (gi mi) Ede bro – rust geven
- Dati ede- naar aanleiding van
- Fu wansani ede – vanwege
- Fu lobi ede- uit liefde
- Fusan- ede- waarom
- Fusan-edemeki – waarvoor
- Edetonton- hersenen
- Wet’ede- grijsaard
- Wet’edewiswisi- soort boomeend
- Wet’edekeskesi- soort aap
- Lont ede- rondgebonden hoofddoek / schelwooord
- Lont’ede sarki – hamerhaai
- Fis’ede supu- soep van vissenkop
- Gadodede – kruid/plant
- Ogri’ede- ongeluk tegenspoed
- Op’ede/ las’ede / wayawaya ede / lichtzinnig
- Bigi ede – waterhoofd
- Bigi-edekeskesi – soort aap
- Tai ede – gebonden doek
- Krin – ede (opoyeyewatra) -soort kruidenbad
- Krab’ede- krabben schaal
- Broko- ede – probleem/ hoofdbreken
- Wer’ede – hinderlijk
- Dede-ede- doodskop
- Agu-ede –brandewijn
- Edepisi –hoofdstuk
- Koni ede – slimmerik
Fasi
- Fasi – aanraken
- Fasi – methode
- Fasi – opgesloten
- Bigifasi – hoogmoedig
- Bigi aifasi – afgunstig
- Fasfasi – friemelen
- Tan fasi – blijven hangen
- Takrufasi – gemeen, slecht
- Fredefasi – bangig
- Umasmafasi- vrouwelijks
- Mansmafasi – mannelijk
- Oprektifasi – oprechtheid
- Opoyeyefasi – Opgelucht, soepel, rustgevend
- Atibronfasi – witheet
- Taifasi – vastbinden
- Granmemrefasi – eerzucht
- Heimemrefasi – eerwaandheid
- Gridifasi – hebzucht
- Hoigrifasi- hypocriet
- Kibrifasi – geheimzinnig/ stiekem
- Sofasi – zo
- Kruktufasi – onrecht
- Sranan fasi- op zijn Surinaams
- Trafasi – anders
- Wanfasi- op dezelfde manier
- Wanifasi – willekeurig
- Trangayesifasi- Koppigheid
- Skrekifasi – paniekerig
Faya. Mi no sabi efu na faya mi faya, efu na a faya, e faya mi
Ala m’manten fosi mi ben e go na wroko mi nanga mi lobi ben sdon brotori e dringi un fayawatra (thee) efu fayaskrati (chocolademelk) Wi ben e ferstan makandra bun. Mi lobi feni, te a e taki nanga mi, a fasi fa mi e luku en, mi e opo a faya ini en. (ik wek lust op) A ben lobi fa mi e spiti den wortu kon fu mi nek’olo. A ben lobi fa mi e kroru mi tongo. Sonleisi mi ben wani dringi a fayawatra efu a fayaskrati es’esi fu opo gwe fu mi no doro lati na wroko. Bika mi sabi te mi tan sdon, faya prakseri ( sexuele gedachtes) sa lolo ini en ede tu. Dan baka, misrefi e bigin faya (opgejaagd) te mi e luku a yuru, frede fu no doro lati na wroko. Naki fayabro(tossen) san fu du no de fanowdu bika wi alatu de so fayafaya (zijn vol verlangen).
Te mi e draidrai fu gwe, nanga faya ini en ai a e aksi mi, fosi mi gwe, fu yepi broko en fayatiki (genotsstaaf) bika a no man boigi en. Te mi aksi en nanga san mi mu boigi en, wantenwanten a ben taki: ‘Nanga yu fayabergi’(vulkaan). Fosten mi ben aksi en efu fayaston (vuursteen) sa man boigi en tu. A no ben lobi fayaston, bika fayaston e bron pkin, e kiri sma. A lobi a fayabergi, bika a asisi di a bergi e spiti e meki gron gro.
Ini kowruten( winter) mi no ben abi trobi fu doro pkinso lati na wroko, basi srefi ben kon lati. Wawanleisi mi ben l’lei taki na a fayakisi’(kachel) ben dede, mi ben mu wakti a leriman (deskundige) fu seti en. Ma ini fayaten (zomer) fayakisi no e leti. Sobun mi mu denki wantra l’lei. Bika ini fayaten ala wrokosma e bigin wroko fruku. Awansi fa faya e broko den sweti ini a neti, awansi den no man sribi, den e doro fruku. Sobun yu ben mu denki wan bun l’lei, fusan-ede yu lati, fu no kisi problema nanga basi. Ini fayaten, dorodoro mi ben titafèt misrefi moro dan ini a kowruten. Ini kowruten mi ben tapu mi heri skin nanga sofuru krosi, soso fu no firi a kowru. Ini fayaten, mi ben lobi weri mi faya-bruku (hotpants). Kba mi e sorgu taki mi no ben poti mi heri skândal na doro. Te mi weri mi heihak, redi mi mofobuba, hari mi bobi go na loktu, spoiti mi switsmeri, te mi ben broko kon na wroko, alasma e drai luku. Mi skin ben peipa. Mi skin ben gitara. Son uma ben dyarasu na mi tapu. Mi no ben luku den na wan ai. Mi no ben lobi waka ini faya son (felle zon). Te a son ben faya mi ben waka nanga mi prasoro, te a son ben skèin mi ben tokotoko mi ai. Mi ben gi den mansma mankeri. Sonleisi mi ben du sani espresi, fu hari den uma.
Na leti na tapu a wroko, mindri ala den moi uma, mi feni mi lobi. Tide na dei en na mi petem mi faya lobi (mijn vurige liefde) Te now ete ala mun a e switi mi nanga wan moi buketi fayalobi. Pe a e bai a bromki dati mi no sabi. Mi no e aksi en. Te yu kisi yu no mu aksi, yu mu warderi.
A ben de wandei, a dei di mi miti mi lobi. A fosi dei di wi ai tuka, mi skin seki. Wi seki anu. Mi syi fa tra uma di ben sdon ini a kamra e koti en skèin. (flirten met hem) Ete den no e hari en. ( hij is niet onder de indruk)
A ben de wan moi man. Skin e brenki. A ben smeri switi no hèl. A ben abi wan moi drai go na loktu ondronosobarba (snor) nanga wan pkin ondromofo barba (sik). A man ben dyna, a ben faya. Nanga en uprufutu (o-benen) a ben law uma. Yu ben musu fu faya.
Na a man di sa tron mi basi? Mi poti na mi ede, taki a no sa tron mi basi wawan.
Safsafri mi bigin fanga en ini mi fayawatrapatu. Moromoro den uma na kantoro ben kon teige mi.
Efu ai ben man kiri, tide mi ben dede wanlo leisi. Den uma teki mi skin. Koti mi sker’ai, waka psa mi e meki bigi tyuri. Sroto mi ini a twalèt. Den bigin ferteri driktoro wanlo l’lei, taki prefu mi e wroko mi e sdon freiri. Den bigin sutu faya (ophitsen).
Den go faya mi lobi na driktoro taki sensi mi doro, a no e du nèks. Wan fayasneki wan go gi kragi taki a e f’furu lantimoni e yayo nanga mi. Sondro fu a sabi basi bigin sasi efu futru moni e lasi. Efu na en e f’furu moni. Den seni kari en fu kon gi frantwortu. Ne a kisi fu yere taki fu now, basi faya en (hij is geschorst ). Bakaten, te den sabi a bakapisi fu na sasi, a sa yere efu a mag kon baka. Driktoro wani sabi san tru, san na l’lei. Mi lobi kisi wan faya-ati ( hij werd woedend) di a yere fu den l’lei. A e koti faya ( hij ging uit zijn dak).
A wani sabi suma na den sebrefarta, den sekrepatu di go ferteri l’lei. Mi sdon ini a kantoro e yere den hebi wortu di e psa driktoro mofo. Mi sabi taki na fu mi ede mi lobi sa lasi en bunbun wroko. Mi e sari. Den uma no ben ferwakti dati driktoro sa faya en so gaw. Wan tiri wan bigin bumui, mi bri a ben de wan tumofogon, taigi trawan fu tapu nanga a hoigri, noso a sa faya den tu. A no abi trobi efu den wani kari en fayaman (verrader). A syi nanga en eigi ai, fa tu fu den, f’furu moni fu bow den oso.
Fa alamun moni e mankeri. Na den e nyan lantimoni, a no mi lobi. Den skreki.
A wan e luku a trawan. Kba wan bita-atifasiwan ben de. A dati kon tnapu na mi fesi, luku mi langalanga ini mi ai, fu taigi mi, taki na mi den ben mu faya. A kosi mi taki mi na wan faya-uma (nymfomane) wan faya waswasi (een dodelijke wesp). Den mu meki fayaworon (brandrups) kroipi na mi tapu fu mi ede kon miti mi futufinga, fu dresi a faya ini mi.
A feni taki krasi e du mi. Ne mi no saka tanga gi en. Mi memre en fa en futusei faya ( zij heeft lelijke benen). Pkinso na baka mi lobi kon na ini a kantoro. A no teki notisi fu den. Alasma pi. A bigin puru en eigisani. Wantu e plei heilig boontje, awaridomri, e pirtifi. Di a doro mi, a brasa mi, naki mi wan bosi tapu mi mofobuba. Na a sani dati a no ben mu du. A meki a tori moro faya di a taki: “Mi sa lobi fu firi yu buba dineti.’ A gersi taki grontapu sungu. Mi nanga mi f’feri, poti wan spun na e tapu: ‘A bun mi gudu. Sorgu fu no kiri a faya. Yu sabi taki mi no lobi sor’ai faya (schamel licht). Mi no wani stotu mi futu ini a faya kamra bifosi wi kiri a faya nanga mi umafatu.”
Den uma kiri mi. Baka di a gwe, mi go sdon e du mi wroko morofara. Ete a no e go.
Mi prakseri e lolo go alasei. Ne mi tapu. Mi gwe na oso. Feifi mun langa mi lobi no wroko, a no ben kisi pai tu. Sobun a no ben man pai a yur’oso moro. Ne a kon tan na mi. Wi e libi. Un libi e go bun. Moro nanga moro wi e kon sabi unsrefi. Baka feifi mun a kisi boskopu taki a sasi kba. Den wani a kon wroko baka. A no en ben faya. ( hij was niet schuldig) A no du nowan ogri. Driktoro aksi en pardon fu di den no yesi en, fu di den faya en so gaw.
A kisi moni fu ala den mun di a tan na oso. Kba, a teki a moni. A no ben wani wroko na lantikantoro moro. Datmeki a suku, feni wan tra wroko. A e rei fayawagi. (hij is brandweerman)
Wawanleisi, te en gadri nati na ini a fayawagi (brandweerauto) un tu so e kiri un eigi faya.
Kon
- Kon kon,
- Abra kon,
- Anga kon,
- Bay kon,
- Bigi kon (bigisma sani),
- Beti kon (bet’kon),
- Beni kon (ben’kon),
- Beri kon (ber’kon),
- Broko kon,
- Denki kon (denk’kon),
- Diki kon (dik’kon),
- Dipi kon,
- Drai kon,
- Dresi kon,
- Dribi kon (drib’kon),
- Dringi kon (drin’kon),
- Dyompo kon,
- Es’esi kon, (bigisma sani)
- Fasi kon (fas’kon
- Feti kon, (fet’kon)
- Finga kon, (bigisma sani)
- Fiti kon (fit’kon)
- Fringi kon (frin’kon),
- Go kon,
- Grokon,
- Hari kon (har’kon),
- Hensi kon (hens’kon),
- Iti kon (it’kon),
- Kari kon (kar’kon),
- Kaka kon,
- Kenki kon,
- Konkonkon,
- Krasi kon (kras’kon),
- Kroipi kon,
- Kweki kon,
- Langa kon (bigisma sani),
- Lon kon,
- Lusu kon,
- Moksi kon,
- Naki kon,
- Nai kon,
- Nyan kon,
- Opo kon,
- Prani kon,
- Puru kon (pur’kon),
- Pina kon,
- Pkin kon (bigisma sani),
- San kon
- Saka kon,
- Safri kon
- Seni kon (sen’kon),
- Seti kon (set’kon),
- Spiti kon (spit’kon),
- Sribi kon (srib’kon),
- Swipi kon( swib’kon),
- Switi kon (swit’kon),
- Swari kon (swar’kon),
- Tai kon,
- Taki kon,
- Teki kon,
- Tyari kon (tya’kon),
- Watra kon (bigisma sani)
- Was kon.
Mindri
- Mindri – midden, te midden van, tussen
- Mindribere- middelste, middel
- Grontapu mindribere – (eifenar) evenaar
- Mindri-oso – woonkamer
- Blaka mindri – chinese cake
- Mindrineti – middernacht
- Mindrinetiwroko – nachtdienst
- Mindriyari- ongeveer in de maand juni
- Mindribaka – rug
- Mindrifinga – middelvinger
- Mindri-osotafra – salontafel
- Mindriwiki – woensdag
- Mindri dei – midden op de dag
- Mindribere- middelste
- Mindrisei – midden
- Mindriwan- middelste
- Mindriplasye – gewassen plas voor onderzoek
- Mindrifoto- centrum
- Mindrimindri- zo matigjes
- Mindrifutu- geslachtsdeel
- Mindrifutusiki- menstrueren
- Mindriman – (be)middelaar, mediator
- Mindrimun- (ongeveer)de vijftiende van de maand
- Mindri-anu – (ini-anu) handpalm
- Apra mindrisei – klokhuis van een appel
- Mindrisipi – midschip ( onderdeel van een schip)
- Mindripisi – de helft / halveren
Misi
- Pkinmisifinga bakba
- Misi –missen, haperen
- Misidu -poedersuiker
- Misi
- Misi ontbreken
- Misi struikelen
- Bigimisi – meesteres
- Preimisi – toneelspeelster
- Boketimisi – zij die de ruiker draagt
- Friyarimisi
- Granmisi- oudere dame
- Heiskoromisi – docente
- Pkinmisi – jongedame
- Pramisi – bèlofte
- Primisi – toestemming geven
- Partomisi – westers geklede vrouw
- Permisi/premisi
Mofo
- Mofo – mond/ smoel/ bek
- N’nyanmofo – mond
- Mofodoro – voor de deur
- Mofosei – monding, mondstuk
- Moromofo- te bont maken
- Mofobuba – lip
- Mofopangi – mondkapje
- Mofoyari – laatste weken van het jaar
- Mofopisi- beginstuk mondstuk
- Mofow’woyo- voorkant van de markt
- Mofoboskopu- mondeling bericht
- Mofokoranti –wandelgangen/ geruchten
- Mofoman – opschepper
- Moforadio -roddelaar
- Stimofo –toespijs
- Mofofeti – ruzie maken / discussieren/
- Switmofo –bijgerecht van vlees, bèleg
- Bigimofo/ bradi mofo – grootpraats
- Takrumofo- onheil spreken
- Doksig’gomofo – geen blad voor de mond nemen
- Koti mi mofo – interrumperen
- Mamamofo na banawatra – wat moeder zegt is altijd goed
- Seimofo – wang
- Bobimofo –tepel
- Sosomofo-overdrijven
- Tingi mofo- mond die stinkt
- Opo mofo – met mond vol tanden
- Taki wan pkinmofo – praatje maken
- Mofoneti- vooravond
- Gowtmanmofo- vitaminegebrek
- Mofowatra- mondwater (odol)
- Takimofo – spreuk
- Bradimofobatra
Moni. Te moni breni libisma ai, paiman sa opo den ai!
- Moni/ paisa – geld
- Deimoni –dagloon
- Edemoni/frimoni – losgeld
- Meki moni- geld verdienen
- Kasmoni – spaarkas niet op de bank, door groep mensen
- Kawboimoni – karig loon
- Krosmoni –kledinggeld
- Lantimoni –bèlastinggeld
- Broko moni – geld wisselen
- Moni e lolo – veel geld uitgeven/geld rolt
- Kba a moni – geld verbrassen
- Broko en ini pkinmoni – simpel uitleggen
- Smara moni- weinig geld
- Moni londrei- – geld is op
- Munmoni- maandsalaris
- N’nyanmoni- huishoudgeld
- Pamoni- schelp die als geld diende
- Papiramoni- papiergeld/ bankbiljet
- Pkinmoni – kleingeld
- Portmoni/ monisaka – portemonnee
- Skoromoni – schoolgeld
- Paimoniskoro- particuliere school
- Watramoni – waterrekening
- Wikimoni- weekloon
- yur’osomoni – huishuur
- Moni-oso – bank
- Monibakru/monidreba- hebzuchtige
- Moniman- kapitalist
- Takrumoni- crimineel geld
- Psamoni? / kot’abramoni ?– tol
- Kibrimoni – spaargeld
- Brokomoniman – geldwisselaar
- Tap’moni/- bèleggen/aandelen
- Kartamoni? Monikarta? Paikarta? – betaalpas
- Nyan d’dibrimoni – niet van genoten
- Naki moni / kwins’moni – geld drukken/ geld persen
- Monikwinsimasyin / monikwins’masyin – geldpers
- Trutru moni- geld als water
- Feni moni fu wansma – geld loskrijgen/los peuteren
- Paimanmoni – Geld voor schulden / vaste lachten
- Moniterimasyin/ moniter’masyin- geldtelmachine
- Libi-moni- leefgeld
- Lalamoni- contant geld
- Ondrowmoni – alimentatie
- Mekmekimoni – vals geld
- Blakamoni- illegaal geld, belastingontduiking
Nai. Te yu e nai suku fu a fiti, bika a n’nai kan meki yu ede drai!
- Nai – naaien met naald en draad – neuken
- N’nai /nanai – naald
- Beri n’nai – neersteken
- N’naisarki – soort haai
- Nai-olo – oog van een naald/ kut/pruim /vagina
- Nait’tei- naaigaren
- Naipal –project in Suriname
- Naimasyin – naaimachine
- Naiwrokopresi- naaiatelier
- Wandei-nai – one night stand
- Naifasi/naitapu – vastnaaien/dichtnaaien
- Nai-uma- naaister
- Naifesa – orgie
- Naitafra- naaitafel
- Finganai- vingeren
- Dwnginai- (bofru, ros) aanranden/verkrachten
- Painai – betaalde seks
- Es’esi-nai – vluggertje
Olo
- Olo- gat
- Oloisi- klok
- Oloman- grafdelver
- Olometi -knikkerspel
- Olo ini anu -gat in hand, geeft graag geld uit
- Feni wan olo – een uitweg vinden
- Tapu wan olo- het helpt een beetje
- Olopasi – weg met gaten
- Diki wan olo- gat graven
- Nos’olo- neusgat
- Yesi-olo – gehoorgang
- N’nai olo- oog van de naald kruipen
- G’go-olo – reet (ordinair)
- N’nyan-olo- mond (grof)
- Botolo- roeispaan
- Olokasi – gatenkaas
- P’pi-olo – plasbuis bij mannen ???
- Folopudran- vooorloper van rum
- K’ka-olo – reet ordinair scheldwoord
- Ksaba-olo- stadsdeel in Suriname
- Lolo- rol
- Lolo t’tei – klos garen
- Krab’ olo – geslachtsziekte
- Moni- olo – casino
- Knopo-olo- knoopsgat
- Ai –olo – traanbuis ???
- Logologo- vissoort
Ondro
- Ondro- onder
- Ondrosei- onderkant
- Du ondro – onderdoen
- Indrobere- onderbuik
- Ondroloiki- scheef
- Ondro- ondro-achterbaks
- Ondropasi- onderweg
- Ondropatu- bodem
- Ondrosuku- onderzoeken
- ondroseidek- tussendek
- Ondro-unu – heimeijk
- Ondrow- onderhouden
- Ondrobon – deel bij Dr. Sophie Redmondstraat
- Ondrobosroko- onderhemd
- Ondrofenisabi- ervaringswijsheid
- Ondrofenitori- op waarheid bewust verhaal
- Ondrokoto- Onderjurk
- Ondronsu – onderonsje
- Ondrokwinsi – verdrukking
- Ondrofutu – voetzool
- Ondrokrosi- lingerie
Pan
- Pan/ patu
- Pan/patu – pot
- A sutu so panpanpan – geluid benadrukken
- Pana- een bal door de benen spelen
- Panpan- ellendeling
- Mi kosi en panpan- verrot gescholden
- Pansboko-afranseling
- Pansarasara- grote soort garnaal
- Panapanasarki –grote hamerhaai
- Panya – verspreiden
- Panyapapira – strooibiljet/ flyer
- Panari – indianenstam
- Panke – kut/punta
- Panti- bèlenen/onderpand
- Panti /brok’oso – bouwval
- Pant’oso – pandjeshuis
- Panya siki – ziekte verspreiden
- Panya opo prit’opo – groot en geweldig feest
- Panya agra – kleine stukjes kogel
- Panyagas – flapuit
- Panyatoriman – klokkenluider
- A man panta – goed en netjes gekleed
- Pansman- klein gebleven persoon
- Panpun- pompoen
- Pandit-Hindoe priester
- Pangi- omslagdoek / lenden doek
- Pankuku- pannenkoek
- Pankukuw’wiri – soort kruid
- Pankukupan / platapan – pannenkoekenpan
- Pan-yesi – handvat van een pan
- Pan-tapun- pannendeksel
- Apankra –sterke drank
- Frigi di e naki pan – vlieger slaat tegen de grond
- Bukupangi –kaft
- Mofopangi – mondkapje
- Tapuskin-pangi – witte omslagdoek bij rouw
- Pritpangi – recht voor zijn raap
- Dipibradipan – wokpan
- Kepanki-soort vogel
- Panyapanya- verspreidt/los
- Pan nanga patu- potten en pannen
- Yampaneisi – Javaan
- Panka – familienaam
- Isripan /braipan/ blakapan – braadpan.
Pankukupan aug 2021
Mi pankukupan, mijn pannenkoekenpan
Na mi prisiripsaten (hobby)fu meki pankuku te freida. Na freida sobun, mi e meki pankuku. Mi lobi meki a pankukupapa (pannenkoekenbeslag) mi fasi. Mi de fu bigin fu baka mi pankuku, ne mi yere wan sten. Wan dyarusu sten, di feni taki mi no e gi en nofo notisi. A bigin kragi taki dorodoro a e switi mi, sobun wawanleisi mi mu switi en tu. Bigi leti na fu en. Mi firi so sari. Mi luku ini a popki fu en mindri, fu taigi en, sabi taki yu na mi tulèterlobi, yu mi pankukupan. Kon meki mi freiri yu nen. Fosi mi go morofara mi taigi en, yu sabi taki yu nen abi: tu p, tu a, tu n, tu k, nanga tu u. A ben sabi, ma owktu a no ben sabi. Ne mi bigin meki wortu fu soso den lèter fu en nen. Alaleisi te mi feni wan wortu a e drai ini a pan. A moi fu syi fa ini a pan en papa e kon steifi, drei, e kenki kloru. Di mi kba skrifi den wortu, a luku mi so switi, fu taigi mi: ’Ayi mi switi mi firi fa yu lobi gi mi e go dipi. Ne yu syi mi krin a pan poti en na en presi. Disi na den wortu di mi meki fu e nen.
- Aka : haak
- Anu : hand
- Apuku : soort winti
- Kuku : koek
- Kaka, k’ka : schrap zetten/ poep
- Knapu : staan
- Kapa : muil/ suikerketel
- Kapu : kap/ rosse buurt
- Kup : volksverzet
- Kupa : kuip
- Kanu : kanon
- Kuku : koek
- Kukupan : koekblik
- Kunu : vloek
- Kunkun : poep
- Kupu : koekoek koepel
- Na : de, het. soort
- Paku : soort vis
- Pan : pot/
- Panpan : scheldwoord
- Panpun : pompoen
- Pana : bal door benen
- Pak : kletsen
- Pakpak : geklets
- Papa : vader/pap
- Pu : soort meloen
- Pun : kommersoort
- Pupe : poep
- Knapu : staan
- Kapa : muil/ suikerketel
- Kapu : kap/ rosse buurt
- Uku : hengelen/ hoek
- Unu : wij/ jullie/ ons
Puru.
Disi na a fes pisi fu a “puru kon” tori. Ini a tori mi e suku fu prei nanga den wortu ‘puru’ nanga ‘kon’.
A tori na wan l’lei.
Konkonkon, purupurupuru, langa kon, bifo mi priti en puru fu yu skin. Te mi priti en puru, yu sa go suku wansma di wani nai, tapu en puru. Mi no abi trobi efu tide yu no lobi a fasi fa mi e go spiti a tori kon. Yu kan puru w’wiri tapu yu fasi, mi e taki kon fa mi wani. Sabi, mi ben lobi yu. A momenti di wi miti ini a kino, di un ai tuka, gi mi a ben de fofelobi. ( fosfesi lobi) liefde op het eerste gezicht). Di yu waka, broko kon, a fasi fa yu dribi kon sdon langalanga na mi sei, mi firi wan safri switi es’esi kon. Yu bruya mi insei. Mi no sabi fa a du kon, nomo wantenwanten, mi ben libi nanga na prakseri taki alasani di mi sa du, sa de gi mi nanga yu. Mi ben lobi yu moro leki fa Ingi lobi dran. Mi ben lobi fa yu ben switi mi kon. Fu hari mi kon, yu e tyari bromki kon. Taifasidansi (sowl) nanga tap’ai un ben dansi den puru. Yu ben lobi te sma e luku kon yu sei, fa yu e seni en kon mi sei. Di mi aksi yu efu na sofasi yu e seni en gi trawan, yu ben feni mi e taki kuterwals. Yu aksi mi fa a du kon, mi ede e lusu dei na dei. Yu ben feni, sma e taki soso l’lei. Mi no mu arki den. Den ede waiwai, na soso dyarusu. Den wani skrufu a lobi fu un puru. A so yu ben wai puru ala den tori san mi e ferteri, leki l’lei.Pe yu ben lobi a go kon, mi ben lobi a gro kon. Seti wan libi nanga yu sondro tumsi furu dyugudyaga. Langaten yu du leki safrip’pu, yu smuru a tru. Ete, di sma ferteri fa mi kroi yu puru na wan uma anu, di mi ferteri yu, yu kisi dondon atibron. Mi kari yu na yu nen. Yu feti kon, fu ferteri, fa nowan uma abi a makti fu kroi yu. Nowan uma kan de yu basi. A pisten mi no sabi san na kroi. Misrefi no sabi pe yu feni den wortu, di yu b’bari puru, kba yu fringi den wortu kon fu puru a bita di e trobi yu. Wansani du yu. Wansani seki yu. Dorodoro mi taigi yu: ‘Te yu e nai, yu mu fiti’. Yu lobi a nai ete yu frigiti a fiti. Frede taki yu ati sa tapu, mi suku fu tiri yu. Yu kibri yu fesi fu mi no syi fa yu ai e spiti watra. Yu figi, drei puru yu watr’ai. Mi ati de na sari, ma mi no e aksi yu fu drai kon baka. A prakseri yu kan naki puru. Mi nanga yu no e fiti moro. Nanga ala mi don, mi go denki puru prakseri, fa un libi waka so frafra. Yu tesi no lepi. Yu tiki no e swipi. Yu na berefuru. Yu na angriten stimofo sondro fesi. Go pe yu gwenti e go fu dringi, nyan puru yu sari. Te fu kba yu sa go plasye pupe en puru. Ma mi no e bada, bika mi na uma. Prani ini yu yesi; “uma nabi fadon”. Yu no kan tiki, dipi bere, skopu den warti puru. Drei-ai brasa yu. Now di yu empi, priti a baka yu e kon begi mi fu nai. Di den knopo fu mi bruku broko yu feti lon kon luku, ete yu no iti den knopo kon. Mi kisi boskopu fu wan afkati. Yu wani mi tan yu uma.
Efu yu wani go poti yusrefi ini paiman, na yu sâk. Mi no e go bai, paiman fu afkati puru. Na drape a fromo e bigin. Mi bri yu edesei no e wroko bun. Yu wradyadya ( hopeloos in de war). San kon mi kisi boskopu fu afkati, “yu wani tan mi masra?” Noiti wandei yu skoifi linga na mi finga. Yu no du no wan enkri muiti fu puru moni fu yu saka fu bai awansi na wan duble linga gi mi. A moro moi fu a tori, na yu f’furu mi gowtu sani, tyari go na pant’oso. Now di yu mu go bai en puru, yu e meki gerger. Gi kragi fa yu no abi moni. Yu punu moro punu. (van het laagste allooi) Di mi no ben de na oso yu piki puru ala mi gudu di mi ben kibri fu te siki kan puru mi na nowtu.
- puru, puru!
- bai puru
- pingi en puru,
- piki en puru,
- prani en puru,
- prati en puru,
- dipi puru
- nai en puru
- priti en puru
- n’nyan en puru,
- dringi en puru,
- denki en puru,
- pupe en puru,
- plasye en puru
- kroi en puru,
- swipi en puru,
- tiki puru
- wipi en puru,
- bere en puru,
- wasi en puru,
- skrufu en puru,
- pai en puru,
- dresi en puru,
- ponsu en puru,
- pompu en puru,
- tapu en puru
- naki en puru,
- priti en puru,
- bobi en puru,
- krin en puru,
- steifi en puru,
- drei en puru,
- nati en puru,
- triki en puru,
- nai en puru,
- dansi en puru,
- feti en puru,
- safu en puru,
- sribi en puru!
- Figi en puru
- Wasi en puru
Tongo
Disi na a tori fa Tongo, e tongo a tongo.
En tongo ben fasi. A ben abi fastongo. Ini Ptatatongo den e kari en: ‘Slissen’
Dan baka en pkintongo (Huig) ben prati ini tu. Ete a no ben gi problema gi Tongo en tongo te a ben tongo. Tongo ben sabi wanlo tongo. A ferteri taki te son spesrutu yeye brasa sma, den e kisi makti, nanga krakti fu kan man taki ini tongo. A memre mi san skrifi ini Gadobuku.
Wawanleisi, te a ben wani kori mi a ben drai en tongo. Mi no ben abi trobi sranga Tongo e lespeki mi tongo nanga en switi.
A no tan langa fosi mi kon sabi taki a stuka tongosabi (taalkunde) sobun en na wan lerimanfutongo (taalkundige). A no ben de wan b’bartongo. A ben taki sabimantongo (hij sprak deskundig) nanga mi. Mi ben kon kisi moro lobi a fasi fa en tongo ben tongo mi. Di a yere wan pkin krei, a taigi mi wantenwanten, taki a pkin disi e gi tongo (huilt ontzettend). Na wan nyenye-pu-fu glori (een huilebalk.) A fasi fu meki a tapu en mofo, na fu langa en wan lektongo (zuurstok). Te en tongo firi a switi fu a swa a sa tapu gi tongo. Fu taigi tru, mi ben wani Tongo tigri mi tongo owktu nanga na lektongo. Tongo ferteri fu a fayatongo (vlam) di bron en oso. Safsafri mi nanga Tongo ben man feni en.
A ferteri mi pe en kumbat’tei beri. Futru mi nanga en kumbat’tei beri na a sèm presi. En owktu e kari en m’matongo, kumbat’teitongo. Tongo tongo nanga mi tongo ben fiti. Nomo Tongo ben sabi moro tongo moro mi. Mi nanga mi Sranantongo, Ptatatongo, Ingristongo ben de noti. A pisi disi mi nanga Tongo a no speri.Doisritongo, Ingitongo, Fransmantongo nanga ete wantu moro tongo, no ben frikti Tongo, tongo. Tongo e tongo den tongo grathari.
Ne Tongo meki mi skreki lafu. Mi lafu sote taki bèina mi klèine na mi skin. Sondro draidrai Tongo aksi mi efu mi sabi omeni tongo wan uma tyari na en skin. Mi nanga mi syèn no sabi san fu taki. Ete mi no sabi taki na lostu e bruya Tongo. Tongo luku mi wanfasi. Mi go na ini en ede. Mi prei no sabi, prei don. Tongo e naki nanga en tongo e luku mi. Ne mi b’bari: ‘Tongriem” Ete mi no sabi a Sranantongo wortu. Ne mi suku, mi suku. Aksi den bigisma fu mi fu seni yepi. Ne yu syi mi kon na tapu ‘tongobanti’. Tongo e dede nanga lafu. Mi aksi en fu go luku morofara, bika kande tra wortu de, di e hari mi moro. A pramisi mi fu go suku. Fu no tan anga ini a tongobanti mi taki: ‘Tongo ini mofo’. Kba Tongo no yere ete san a wani yere.
Ne wi doro na a kbapisi. Tongo no man wakti moro. A prakseri, efu yu leki uma no sabi omeni tongo yu abi dan kande na mi mu taigi yu. Ne Tongo aksi mi wansani di mi no ben ferwakti. Efu mi ben weti, wantenwanten mi bo kenki redi. Einfor mi swari mi tongo. Tongo aksi mi ini en kumbat’teitongo, sondro draidrai efu mi sabi pe mi syènpresitongo (clitoris) de. Futru, mi skreki sote. Mi mofo no sabi san fu taki. Ne, sondro fu mi drai mi tongo, mi taigi Tongo; ‘Fa mi no sa sabi pe a de, a de na mi skin, mi e tyari en. Mi syènpresitongo sonsma e taki punketongo/ puntyetongo a no tongo fu teki meki spotu. Na wan prenspari tongo, sobun libi en pe a de. Kande yu mu go teri omeni tongo yu abi. Te now ete mi nanga Tongo, e tongo a tongotori, te wi e taki ini un eigi tongo.
Tiki. Denki taki yu kan tiki mi
- Tiki- stok
- Tiki – tak
- Masi puru tiki – dorsen
- Kartiki – korenspier
- Kartikibakru- soort bakru
- Tiki en – afranselen
- Swarfutiki- Luciferstok
- Tikiswarfu- luciferstok
- Kibritiki – soortspel, stok verstoppen
- Kandratiki- vissoort
- Fintiki – penceel
- Skriftiki- potlood, pen
- Alanyatiki- tak van de zure orange
- Tikipaw – soort spel
- Langa tiki- lange stok
- Wipi tiki- Zweep
- Syatu tiki – korte stok
- Swit’tiki – Zoethout
- Bonkitiki – Scharminkel persoon, magere spriet
- Krontiki – zigzag
- Tif’tiki – tandenstoker
- Lontu tiki – paal
- Fowrustontiki – zitstok voor vogels
- Kontiki – expeditie
- Wakatiki – loopstok
- Isri tiki – ijzeren stang
- Ukutiki- hengel
KROFAYA KROMANTI 'TANPE' 