---

SRANANTONGO NAAR UNIFORMITEIT IN DE SPELLING

NAAR UNIFORMITEIT IN DE SPELLING

Inhoudsopgave

RELEVANTE DOCUMENTEN/LITERATUUR                                                                                            

onder constructie

VOORWOORD

Taal is in beweging en dat geldt ook voor het Sranantongo (oftewel het Sranan). Dat moge onder meer blijken uit de veelheid van meningen en zienswijzen ten aanzien van de spelling en de uitspraak van het Sranantongo, die in de afgelopen decennia geventileerd zijn.

De Organisatie voor Gemeenschapswerk NAKS organiseert nu al enkele jaren cursussen Sranantongo en vanuit die optiek heeft zij gemeend de RESOLUTIE van 15 juli 1986 No. 4501, inzake vaststelling officiële spelling voor het SRANAN (- TONGO) (S.B. 1986 no. 40), welke de grondslag is voor de spelling van het Sranantongo, aan een evaluatie te onderwerpen. NAKS heeft daartoe een groep personen benaderd om in een commissie zitting te nemen: de Commissie Evaluatie Sranantongo Spelling (afgekort CSTS).

De leden van de hogergenoemde commissie danken NAKS voor het vertrouwen in hen gesteld en de gelegenheid die zij kregen om zich verder te verdiepen in deze materie. Deze evaluatie heeft geresulteerd in een overzicht van de diverse zienswijzen over de spelling van het Sranantongo, welke in officiële en onofficiële documenten zijn vastgelegd. Dit overzicht wordt in dit rapport gepresenteerd.

Over het Sranantongo is er sinds de officiële spelling in 1986 bij resolutie werd vastgesteld, veel gezegd en geschreven; echter ligt de documentatie her en der verspreid. Daarom ook dank aan alle personen die een bijdrage hebben geleverd aan het verkrijgen van de nodige informatie en documenten

De commissie bestond uit de volgende personen:

Mw. Eline Graanoogst	voorzitter
Mw. Marjorie Rotsburg	secretaris
Mw. Journy Trotman	secretaris
Mw. Lucille Deekman	lid
Dhr. Henry Bel	lid
Dhr. Lothar Boksteen	lid

Dhr. Hans Breeveld

lid

Helaas heeft het lid Lucille Deekman vanwege persoonlijke omstandigheden de commissie vroegtijdig moeten verlaten. Wij willen haar nogmaals hartelijk bedanken voor haar enthousiaste participatie. Paramaribo, januari 2021

1   INLEIDING

Reeds in 1960 werden bij Resolutie van 17 augustus 1960 no. 8072, nopens toepassing van de voorlopige spellingsregels voor de Surinaamse taal, spellingsregels voor het Sranantongo vastgesteld. Deze voorlopige spellingsregels werden ruim 25 jaar daarna ingetrokken bij RESOLUTIE van 15 juli 1986 No. 4501 inzake vaststelling officiële spelling voor het SRANAN (-TONGO) (S.B. 1986 no. 40); in dezelfde resolutie (zie bijlage 1) werd door de Regering van Suriname, op voordracht van de Minister van Onderwijs, Wetenschappen en Cultuur, de spelling van het Sranantongo, officieel vastgesteld.

Voorafgaande aan de officiële vaststelling van de spelling was door de minister bij beschikking d.d. 5 april 1984 no. 2413, een “Spellingscommissie Sranan” samengesteld. Deze commissie bracht op 6 juni 1984 officieel haar eindverslag uit aan de bewindsman (zie bijlage 2), aan welk eindverslag de Raad van Ministers in de vergadering van 12 december 1984 zijn goedkeuring gaf, blijkens de missive van de Minister- President d.d. 17 december 1984 no. 767/RvM/i.k.

Onder de subkop ^t Besluit^l van de Resolutie van 1986 bepaalde de toenmalige regering onder meer dat regeringsinstellingen en ambtenaren de officiële spelling zouden moeten gebruiken en beval tevens de officiële spelling aan bij particuliere instanties en burgers van Suriname.

Al véér de officiële vaststelling van de spelling van het Sranantongo en ook daarna, is er in de afgelopen decennia op het gebied van de taalontwikkeling een zekere dynamiek geweest. Zo zijn er diverse publicaties uitgegeven over het Sranantongo waarin de spelling en grammatica worden behandeld. Als voorbeelden van deze publicaties kunnen genoemd worden:

1. Koenders J.A.G. (1943), 1 juli 1863 -1943 Fo memre wie afo (In Memoriam der Vaderen) Het Surinaamsch in een nieuw kleed’ (Met oefeningen).
2. Stichting Volkslectuur Suriname (1995), Woordenlijst/Wordlist Sranan-

Nederlands/Nederlands-Sranan/English—Sranan.

3, Overman, H. (2004), Leri Buku.

• Menke, I.D. (2006), Grammatica van het Surinaams.
• Van der Hilst, E. (2013), De spelling van het Sranan, hoe zo en waarom?

Verondersteld mag worden dat er nog veel meer documentatie waaruit geput kan worden aanwezig moet zijn (eventueel grijze literatuur) bij onder andere het Nationaal Archief, bibliotheken (Anton de Kom Universiteit, het Instituut voor de Opleiding van Leraren) en particuliere personen.

Hoewel de spelling van het Sranantongo officieel in 1986 is vastgesteld, blijkt in de praktijk dat daar niet de hand aan wordt gehouden en dat in documenten en geschriften andere spellingen worden gehanteerd. Dit is enigszins begrijpelijk aangezien er geen formeel orgaan is dat belast is met de taalhandhaving en taalontwikkeling. Zo een orgaan (bijvoorbeeld een taalautoriteit) zou onder andere tot taak moeten hebben: onderzoek doen naar het gebruik van de taal, het optekenen van nieuwe woorden en het doen van aanbevelingen aan de Minister van Onderwijs, Wetenschappen en Cultuur dan wel een andere autoriteit. Het ontbreken van een orgaan belast met taalhandhaving en taalontwikkeling zou mogelijk een negatieve invloed kunnen hebben op de ontwikkeling van het (geschreven) Srana ntongo.

In de jaren negentig van de vorige eeuw heeft een groep particuliere personen onder wie: dhr. dr. H. Eersel, mw. dr. R. de Bies, dhr. E. Van der Hilst, dhr. dr. R. Morroy, en mw. drs. R. Sluisdom, zich beijverd om een herziene spelling van het Sranantongo samen te stellen, waarin nieuwe inzichten over de taal werden verwerkt. Deze groep, heeft als ^IWerkgroep aanvulling Spelling-1986 van het Sranan ^l, in een brief aan de Minister van Onderwijs en Volksontwikkeling gedateerd 20 maart 1997, een document aangeboden getiteld ‘Gewijzigde versie van de ‘Bijlage behorende bij de Resolutie van 16 juli 1986 No 4501.B: Spelling van het Sranan’ (zie bijlage 3). Dit initiatief van deze Werkgroep heeft echter geen vruchtbare bodem gevonden en er is hieraan ook geen follow up gegeven.

In 2018 nam de organisatie NAKS het initiatief om de draad weer op te pakken en wederom de spelling van het Sranantongo ter discussie te stellen. Daartoe werd door de voorzitter een aantal personen gevraagd om zitting te nemen in een in te stellen commissie.

2  DE OPDRACHT

Door NAKS werd op 14 juni 2018 een commissie samengesteld, de Commissie Evaluatie Sranantongo Spelling (hierna te noemen CSTS), die de opdracht kreeg om in een vast te stellen korte tot middellange termijn (van circa een tot anderhalf jaar) de spelling van het Sranantongo zoals vastgesteld bij S.B. 1986 no. 40, te evalueren en aanbevelingen te doen over aanpassingen van de spelling.

Samenstelling van de commissie

De commissie bestond uit de volgende personen:

Mw. Eline Graanoogst	voorzitter
Mw. Marjorie Rotsburg	secretaris
Mw. Journy Trotman	secretaris
Dhr. Henry Bel	lid
Dhr. Lothar Boksteen	lid
Dhr. Hans Breeveld	lid
Mw. Lucille Deekman	lid

Taakstelling van de commissie

De commissie kreeg de volgende taakstelling:

1. Evalueren van de Resolutie van 15 juli 1986 No. 4501 (S.B. 1986 no. 40).
2. Inventariseren/evalueren van zoveel mogelijk documenten over de spelling van het Sranantongo
3. Inventariseren/evalueren welke ontwikkelingen zich hebben voorgedaan ten aanzien van de spelling van het Sranantongo (de schrijfwijze van woorden in formele en niet formele documenten/bronnen).
4. Ontwikkelen van theorieën over de spelling van het Sranantongo Indien nodig.
5. Voeling houden met, en interviews afnemen van diverse personen en instanties die het Sranantongo veelvuldig gebruiken (bijvoorbeeld radiomakers, Sranantongo nieuwslezers, schrijvers, dagbladen, rechterlijke macht).

f, Samenstellen van een conceptversie hernieuwde spelling Sranantongo. g. Organiseren van een conferentie/congres over de conceptversie hernieuwde spelling voor het verkrijgen van feedback/voorstellen/aanbevelingen op deze conceptversie

3  HET PROCES

De CSTS is in juni 2018 aangevangen met haar werkzaamheden en de inschatting was dat dit project ongeveer een jaar in beslag zou nemen, met een uitloop van zes maanden. De commissie had zich voorgenomen het advies binnen een jaar uit te brengen; het heeft langer geduurd en de commissie is nu zo ver dat het advies aan NAKS uitgebracht kan worden.

Gedurende het onderzoekstraject heeft de CSTS gesprekken gevoerd met diverse informanten, die relevante informatie hebben verstrekt, De informanten waren:

dhr. dr. Hein Eersel, dhr. Eddy van der Hilst (oud-leden van de Spellingscommissie Sranan

1984);  mw. dr. Renata de Bies en dhr. France Olivieira (beiden beijveren zich voor het gebruik van het Sranantongo).

Daarnaast heeft een van de leden van de CSTS een onderhoud gehad met dhr. dr. André Kramp, oud-voorzitter van de Spellingscommissie Sranan 1984. Voorts is er door middel van emailwisseling met personen in binnen- en buitenland gecommuniceerd, teneinde zoveel mogelijk informatie te achterhalen.

Het heeft vooral veel tijd gekost om de relevante documenten boven water te krijgen, zelfs het achterhalen van het Eindverslag van de Spellingscommissie Sranan 1984 heeft onverwacht veel tijd en moeite gevergd. Vermeld dient te worden dat de officiële spelling van het Sranantongo volgens de Resolutie van 15 juli 1986 No. 4501 gebaseerd is op dit Eindverslag van 1984.

De nota van de ‘Werkgroep Aanvulling Spelling-1986 van het Sranan ⁱ (een particulier initiatief van een groep die zou werken aan een bi-linguaal woordenboek Nederlands – Sranan, Sranan Nederlands) is pas in augustus 2019 achterhaald.

De samenvatting van de gesprekken is opgenomen in bijlage 4. Voorts worden aan dit rapport enkele documenten toegevoegd, die het werk van anderen in de toekomst ongetwijfeld zal vergemakkelijken. Deze documenten worden door de CSTS ook gedigitaliseerd (gescand) beschikbaar gesteld.

Het zij vermeld dat voor toekomstig onderzoek potentiële bronnen — afgezien van de eerder genoemde personen — onder anderen zijn: mw. drs. E, Essed – Fruin, die lid is geweest van de Spellingscommisie Sranan (1984) en ook secretaris van de Stichting Volkslectuur, de samensteller van de publicatie Woordenlijst/Wordlist Sranan-Nederlands, Nederlands-Sranan, English-Sranan (1995), en de erven van de heer M. Berchem, die mogelijk een collectie hebben van literatuur over het Sranantongo.

Voor het uitvoeren van de opdracht heeft de CSTS drie spellingen van het Sranantongo met elkaar vergeleken. Het gaat om de volgende:

 De spelling van de Sranan Akademiya (1983), zoals vastgelegd in de publicatie Spelling van het Sranan, Hoe en waarom zo van Eddy van der Hilst (2013).

e De officiële spelling volgens de RESOLUTIE No. 4501 van 1986 (zie bijlage 1).

e Gewijzigde versie van de ‘Bijlage behorende bij de Resolutie van 15 juli 1986 No. 4501.B: Spelling van het Sranan, van de ‘Werkgroep aanvulling Spelling-1986 van het Sranan’ (zie bijlage 3).

De spelling van de Sranan Akademiya is in de vergelijking meegenomen omdat deze spelling veelvuldig gebruikt wordt in de gemeenschap, daarnaast heeft de officiële spelling van 1986 ook geput uit de spelling van de Sranan Akademiya. Het voorstel van de ‘Werkgroep Aanvulling Spelling-1986 van het Sranan ^l, heeft zoals blijkt uit de naam van de Werkgroep, als uitgangspunt de spelling van 19860

De commissie heeft van deze drie spellingen een vergelijkend overzicht gemaakt, dat in hoofdstuk 4 wordt gepresenteerd evenals de conclusies die zij daaruit heeft kunnen trekken.

4 DE RESULTATEN

In dit hoofdstuk wordt in tabelvorm het vergelijkend overzicht gepresenteerd dat is opgesteld aan de hand van documenten waarin de drie eerdergenoemde spellingen zijn vervat. Daarbij presenteert de commissie eerst een kort overzicht (in tabelvorm) van de drie meest in het oog springende zaken, waardoor de overeenkomsten en verschillen in de diverse zienswijzen duidelijk naar voren komen. Deze verschillen in zienswijzen zijn:

1. De schriifwiize van de tweeklanken ai. ei, oi, ui tegenover av. ev. ov en uv.

De keus voor de ay, ey en de OY is gestoeld op de wijze waarop de letters worden gevormd en uitgesproken.

• De lange medeklinkers (geminaten) en hun schrijfwijze.

De officiële spelling van 1986 onderscheidt geen lange medeklinkers (geminaten) in het Sranan, in tegenstelling tot de Sranan Akademiya en de ^IWerkgroep Aanvulling spelling-1986 van het Sranan ^l . De lange medeklinkers worden in de twee laatstgenoemde spellingen weergegeven door verdubbeling van het betreffende letterteken.

Enkele voorbeelden: mma (i.p.v. mama); mmanten (i.p.v.mamanten).

De keuze van de ‘Werkgroep aanvulling op de spelling -1986 van het Sranan’ voor geminaten is ook gebaseerd op het verschil in betekenis van woorden.

Bijvoorbeeld: ppe (peet) t.o.v. pe (waar); bbari (lawaai) t.o.v. bari (vat).

• De plaats van het vraagteken en het uitroepteken.

Het argument voor het plaatsen van het vraag- en uitroepteken aan het begin van de zin is dat in het Sranantongo er niet bij elke vragende zin een vraagwoord wordt geplaatst en het Sranantongo ook geen inversie kent (naar voren brengen van het werkwoord), Hierdoor zou een lezer niet meteen weten dat het om een vragende zin gaat. Het plaatsen van het vraagteken aan de voorzijde zou het lezen vergemakkelijken.

Belangrijkste verschillen tussen de drie spellingen

Sranan Akademiya, 1983	Officiële spelling, 1986 (Resolutie van 15juli 1986 no. 4501)	Aanvulling op de spelling1986 van het Sranan„ 1997
ay, ey, oy, uy	ai, ei, oi, ui	ay, ey, oy, uy
geminaten	Het Sranan kent geen semantisch onderscheid	Lange medeklinkers/geminaten

Uitgangspunten/regels		Spelling Sranan Akademiya (1983)	Officiële spelling 1986 (Resolutie van 15 juli 1986 No.4501) (1986)		Aanvulling op de spelling1986 van het Sranan (1997)
		(wetiberekayman) Samenstellingen worden met een koppelteken, taymarki, als een woord geschreven wanneer: l)een woord van de samenstelling op een orale klinker eindigt en het volgende met een klinker begint (dungru-oso) 2) als een woord van de samenstelling op een nasale klinker eindigt en het volgende met een klinker begint (bun-ati) 3) Als een woord van de samenstelling op een tweeklank eindigt en het volgende met een klinker begint (trow-oso) 4)Als een woord van de samenstelling op een nasaal eindigt en het volgende met de medeklinker ‘n’ begint (pikin-nengre, bun-nen) 5) Als een woord van de samenstelling op een tweeklank eindigt en het volgende met dezelfde halfvocaal als de tweeklank begint (dowwatra, sey-yesi) 6) Als na een woord van de samenstelling het	andere functie of betekenis hebben dan daarbuiten. Bakafinga (extraatje) Bigifutu (filariabeen) Wrokoman (arbeider) Mofoneti (vooravond) Combinaties van dezelfde woorden (reduplicaties) worden altijd aaneengeschreven. Kwetikweti (zeker niet); taktaki (geklets); nomonomo (voortdurend) Combinaties van een woord met een voorafgaand of volgend element dat in het actuele taalgebruik niet voorkomt, worden aaneengeschreven. Bijv: omeni, someni. Wanneer het voorafgaand element op een klinker of tweeklank eindigt en het volgend element met een klinker begint, verbindt men beide elementen door een koppelteken. Bijv: blaka-uma (heerstersoort), san-ede (waarom), trow-oso (bruiloft)		aaneengeschreven; omeni, someni l.ln samenstellingen worden de samenstellende delen in hun volle vorm geschreven; bijv.dotiwagi, swarfutiki, sowtumeti, businengre, sribikrosi 2.1n samenstellingen worden de delen gescheiden door een taymarki of koppelteken,als: -Het eerste lid eindigt op een klinker en het tweede lid ook met een klinker begint: blaka- aka, bruduudu, ogri-ay, dede-oso, ati-oso (ziekenhuis) -Als het eerste lid eindigt met een klinker en het tweede lid begint met de medeklinker n; bijv.finganangra -Het eerste lid eindigt met een klinker en het tweede deel begint met een dubbelemedeklinker; bigissa, fisi-wwoyo, tara-ttey -Als het eerste element op een nasale klinker eindigt en het tweede deel met een klinker begint. Bijv.babun-udu, bun-ati

	tussen korte en lange klinkers en daarom is zowel de medeklinker als de klinkerverdubbeling overbodig.	I.Bij monografen door verdubbeling van het betreffende letterteken: bbari, ddon, ffrey, kko, Ilolomma, nnay, ppe, ssey, ttey, wwoyo 2.Bij digrafen door verdubbeling van het eerste letterteken; ttyo, ddyo
aan het vraagteken (?)/aksimarki; zonder spatie vé6r dat deel van de zin waar de vraagintonatie begint het uitroepteken(!) /de barimarki; zonder spatie, véér het deel van de zin met de uitroep, verbazing, waarschuwing, sterke emotie ofhet bevel		het vraagteken (?) staat vé6r een vragende zin die of een vragend zinsdeel dat niet met een vraagwoord begint het uitroepteken(!) staat véér een uitroep

Als commentaar op de drie bovengenoemde punten wenst de CSTS het volgende te stellen:

Adi 1. De schrijfwiize van de tweeklanken.

Uit de gevoerde gesprekken met de informanten blijkt dat zij zich scharen achter de ay-, ey- en OY- spelling. De CSTS kan zich hierin terugvinden, maar de discussie over de ay, ey en OY in plaats van ai, ei en oi zou door een door de Minister van Onderwijs, Wetenschappen en Cultuur nog in te stellen commissie moeten worden gevoerd, waarna er een definitief besluit hierover kan volgen.

Ad. 2. De lange medeklinkers (geminaten) en hun schrijfwijze.

De discussie of in het klanksysteem van het Sranan wel of geen lange medeklinkers voorkomen, zou door een door de Minister van Onderwijs, Wetenschappen en Cultuur nog in te stellen commissie moeten worden gevoerd, waarna er een definitief besluit hierover kan volgen.

Ad. 3. De plaats van het vraagteken en het uitroepteken.

Het argument voor het naar voren plaatsen van het uitroeproepteken en het vraagteken is volgens de CSTS onvoldoende gemotiveerd en een diepgaandere, fundamentele discussie hierover is derhalve gewenst.

Hieronder volgt het volledige uitgewerkte overzicht van de diverse zienswijzen op de Sranantongo spelling.

Vergelijkend overzicht Sranantongo spellingen

Uitgangspunten/regels	Spelling Sranan Akademiya (1983)	Officiële spelling 1986 (Resolutie van 15 juli 1986 No.4501) (1986)	Aanvulling op de spelling1986 van het Sranan (1997)
I.Type spelling	Fonematische spelling De spelling berust op een fonematische analyse van het Surinaamse klanksysteem, wat wil zeggen dat in de spelling alleen rekening wordt gehouden met klanken die betekenis onderscheidend werken, klanken die een andere betekenis aan het woord geven als wij alleen die desbetreffende klank vervangen door een andere (met verwijzing naar preambule van de spelling van het Surinaams van 1960)	Fonematische spelling De spelling berust op een fonematische analyse van het klanksysteem van het Sranan. Dat wil zeggen dat iedere klank die semantisch functioneel is, een eigen teken krijgt	Fonematische spelling De spelling berust op een fonematische analyse van het klanksysteem van het Sranan. Dat wil zeggen dat iedere klank die semantisch functioneel is, een eigen teken krijgt.

2.Hoofdregels

Schrijf de woorden steeds zé op als wanneer zij in een geïsoleerde positie worden uitgesproken,

1) Schrijf de woorden zoals zij in hun volle vorm worden uitgesproken. 2)Leenwoorden die nog als zodanig worden

1)Schrijf de woorden zoals zij in hun volle vorm worden uitgesproken 2) Niet-gecreoliseerde woorden worden

Uitgangspunten/regels

Spelling Sranan Akademiya (1983)

Officiële spelling 1986 (Resolutie van 15 juli 1986 No.4501) (1986)

Aanvulling op de spelling1986 van het Sranan (1997)

Diakritische tekens 3)De diakritische tekens die in de spelling van het Sranan gebruikt worden, zijn: het accent circonflexe de topimarki ( ): gebruikt om de lange klinkers aan te geven, bijv: pôti, bâna, sâfri het accent grave, de kruktumarki (): wordt gebruikt m de klinkers /E/ en /ò/ te schrijven, bijv: tèt, mèf, kòf het accent aigu, de letimarki(‘ ): om aan te geven dat een woord met een hogere dan de normale toonhoogte uitgesproken moet worden. Vb A meki wan oso; A meki wén oso. Overige tekens Het koppelteken, de taymarki G), wordt gebruikt om aan te geven dat de twee woorden waartussen het

Diakritische tekens 3)De spelling maakt gebruik van de volgende diakritische tekens: -koti-marki of apostrof (‘), kan worden gebruikt wanneer om special redenen de elisie van de klinker moet worden aangegeven. -kruktu-marki of accent grave (s ) -leti-marki of accent aigu (‘), kan worden gebruikt indien het woordaccent moet worden aangegeven om misverstand te voorkomen – topi-marki of accent circonflexe ( A), kan worden gebruikt om gerekte vocalen aan te duiden, bijv. in pôti (arm) ter onderscheiding van poti (zetten) Overige tekens Ter wille van de leesbaarheid kan bij lange samenstellingen een koppelteken worden gebruikt

Diakritische tekens (A )accent circonflexe (topimarki),wordt gebruikt bij afwijkend woordaccent, bijv. lange klinkers als in Yâya (eigennaam), don (wezenloos), tê (intensiveringswoord) , pî, (intensiveringswoord;pôti (arm) (-) koppelteken (taymarki) (t) accent aigu (letimarki) wordt gebruikt bij afwijkend woordaccent om betekenisonderscheid tussen twee homografen aan te geven: moni/moni (geld/hars), buku/buké (stoten/beschimmeld), pina/piné (speld/pinaren)

Uitgangspunten/regels	Spelling Sranan Akademiya (1983)	Officiële spelling 1986 (Resolutie van 15 juli 1986 No.4501) (1986)	Aanvulling op de spelling1986 van het Sranan (1997)
		herkend, worden geschreven als in de taal waaraan zij zijn ontleend.	geschreven als in de taal waarin zij zijn ontleend
3.De gebruikte tekens	Het gebruikte alfabet omvat de volgende lettertekens uit het Latijnse alfabet: De overige lettertekens uit het Latijnse alfabet: C, J, Q, V, X en Z blijken, mede door de aan hen over het algemeen toegekende klankwaarde, niet nodig. In het Sranan zijn er slechts drie woorden die alleen in bepaalde gevallen met een van deze lettertekens geschreven zouden moeten/kunnen worden (afo, konfo, asema). Ook in leenwoorden, waar er klanken voor kunnen komen die niet behoren tot de klanken van het Sranan, zijn deze ongebruikte tekens toegestaan.	Het gebruikte alfabet omvat de volgende lettertekens uit het Latijnse alfabet: De overige lettertekens uit het Latijnse alfabet: C, J, Q, V, X, Z worden niet gebruikt, behalve in leenwoorden.	Het gebruikte alfabet omvat de volgende lettertekens uit het Latijnse alfabet: De overige lettertekens uit het Latijnse alfabet: C, J, Q,V, X, Z worden niet gebruikt, behalve in nietgecreoliseerde woorden.

                                               

Uitgangspunten/regels	Spelling Sranan Akademiya (1983)	Officiële spelling 1986 (Resolutie van 15 juli 1986 No.4501) (1986)	Aanvulling op de spelling1986 van het Sranan (1997)
	koppelteken staat, een samenstelling vormen. Bijv: noso-olo, tranga-ede Het koppelteken wordt ook gebruikt om woorden in lettergrepen te verdelen. Bijv: pri-si-ri Hoewel afgesproken dat de woorden steeds in hun volle vorm schrijven. Kan in poëzie en in liederen omwille van de maat of het ritme hiervan worden afgeweken. De dichter of schrijver kan door gebruik te maken van de apostrof, de kotimarki ( l ) precies aangeven waar er klanken weggelaten zijn en er dus iets samengetrokken moet worden. De kotimarki wordt ook gebruikt om de sjwa weer te geven in gevallen waarbij de /a/ en de /L/ betekenisonderscheidend e klanken zijn. Sranan woorden die niet op een klinker maar op een medeklinker eindigen. Ze worden met een accent

Uitgangspunten/regels	Spelling Sranan Akademiya (1983)	Officiële spelling 1986 (Resolutie van 15 juli 1986 No.4501) (1986)	Aanvulling op de spelling1986 van het Sranan (1997)
	grave, een kruktumarki op het klinkerteken geschreven: è; bijv: mèf, sèm, tèt à; bijv: kòf, sòk, bòk Dan is er nog de orale klinker 11e/, de sjwa. Deze klank komst slechts weinig voor en dan nog meestal in woorden die nog niet helemaal gesurinamiseerd zijn. Ze zijn meteen herkenbaar als niet echte Sranan woorden. Omdat ze op een medeklinker eindigen E; bijv: pipel, sâdel, baster

4. Gewone klinkers

De orale klinkers zijn in het Sranan kort behalve in de omgeving van de /r/. In de spelling hoeft dit niet aangegeven te worden, omdat niet de klinkers zelf lang zijn. Maar omdat onder invloed van de klank /r/ de orale klinkers langer uitgesproken worden.

A wordt gebruikt in woorden als: apra, bari , basra E: esi, weti, tere; E wordt ook gebruikt in woorden als: baster, kaster, èle È: ènter, sèrn, èn. l: mi, sribi, siri O: opo, kori, doro b: tòf, ròf, kòf, U: tuka, furu, spun, buku

A: apra, bari, basra, tafraE: esi, weti, tere, dedeE (wordt ook gebruikt in woorden om een stomme /e/ weer te geven bij woorden waarvan de onderliggende vorm niet meer

Uitgangspunten/regels	Spelling Sranan Akademiya (1983)	Officiële spelling 1986 (Resolutie van 15 juli 1986 No-4501) (1986)	Aanvulling op de spelling1986 van het Sranan (1997)
	a; bijv: ala, saka, watrao; bijv: olo,boto, pori – i; bijv: iti,tifi, biri (Ietwel: de ie bestaat in het Sranan niet)e; bijv: ede, feni, feti u; bijv: uku, futu, furu Er zijn nog enkele orale klinkers die met leenwoorden de taal zijn binnengeslopen. Het zijn in de eerste plaats de klank “E/ zoals in het Nederlandse woord bed en de /ò/ van het Nederlandse woord pot. Ze komen slechts in een beperkt aantal woorden voor die hun vreemde afkomst ook verraden doordat ze in tegenstelling tot de echte Sranan woorden niet op een klinker maar op een medeklinker eindigen. Ze worden met een accent grave, een kruktumarki op het klinkerteken geschreven è; bijv: mèf, sèm, tèt ò; bijv: kof, sòk, bòk Dan is er nog de orale klinker /e/, de schwa.		achterhaald kan worden: èle(verlossertje spelen) 4.       È wordt gebruikt in woorden als ènhèn (ja), sèm, mèf I wordt gebruikt in woorden als mi, sribi, siri, isri.O wordt gebruikt in woorden als opo, kori, dorowordt gebruikt in woorden als ròf, kòf, sòk, U wordt gebruikt in woorden als tuka, furu, supu, buku

Uitgangspunten/regels	Spelling Sranan Akademiya (1983)	Officiële spelling 1986 (Resolutie van 15 juli 1986 No.4501) (1986)	Aanvulling op de spelling1986 van het Sranan (1997)
	Deze klank komt slechts weinig voor en dan nog meestal in woorden die nog niet helemaal versurinaamst zijn. Ze zijn meteen herkenbaar als niet echte Sranan woorden. Omdat ze op een medeklinker eindigen E; bijv: pipel, sâdel, baster
5, Nasale klinkers	Afgesproken is om de nasalen te schrijven met het letterteken van de bijbehorende orale klank gevolgd door het letterteken ‘n’	De genasaliseerde klinkers worden voorgesteld door de desbetreffende klinkers plus N: dansi (dansen), ten (tijd), tin (tien)	Worden voorgesteld door de desbetreffende klinkers plus N: dansi, ten, tin, spun, kon
6. Lange klinkers	De lange klinkers kunnen zowel orale als nasale lange klinkers zijn. Ze worden geschreven met het teken van de bijbehorende orale of nasale klinker met een accent circonflexe, een topimarki ( ) op het klinkerteken: â; bijv: ây, bâmi ê; bijv: pôti, nôno ê; bijv: tê, têgo î; bijv: pî û; bijv: tot ân; bijv: sân, tân în; bijv: krîn On; bijv: dûn, son	Deze spelling kent slechts één teken A. De lange klinker /a: /a/ in woorden als bana, wordt niet door een apart teken weergegeven. Er zijn in het Sranan geen opposities tussen la/ en De Spellingscommissie vond het daarom niet nodig een apart teken voor de /a:/ in te voeren. Indien een taalgebruiker om de een of andere reden de lange klinker toch wil onderscheiden van de korte, dan kan het accent circonflexe gebruikt worden.

Uitgangspunten/regels	Spelling Sranan Akademiya (1983)	Officiële spelling 1986 (Resolutie van 15 juli 1986 Noa4501) (1986)	Aanvulling op de spelling1986 van het Sranan (1997)
7. Tweeklanken	De TY, DY, NY, SY zijn tweeklanken. De tweeklanken zouden als volgt geschreven moeten worden: aw (kaw) ow (now) ew( lew) ay (bay) OY (moy) ey (dey) uy(buy) En nog een vreemde eend in de bijt: èy (rèy, plèy, rèys)	Al: wordt gebruikt in woorden als: bai, baisigri, nanai. AW: kaw, law, asaw El: leisi, peiri, seiri, beifi, Èl: plèi, rèis, flèi EW: banalew, lew 01: boi, moi, soigi OW: bow, kownu, kowru UI: muiti, bui Ei en èi: leisi en plèi; er is gekozen voor de spelling ei en niet voor de è om het karakter van de tweeklank tot uitdrukking te laten komen.	I.Eindklanken van tweeklanken worden weergegeven met Y of W 2.AY: bay, way 3.0Y: ploy, boy 4.EY: frey, krey 5.UY: buy, muyti 6.EY: pley, fley 7.AW: kaw, bbaw 8.0W: kowru, dow 9.EW: lew, banalew IO.IW: piw

8. Medeklinkers

Medeklinkers geschreven met één letterteken: b: bari, buru, obe d: dosu, dri, ede f: fisi, ferfi, afu g: gado, garden, dagu

B wordt gebruikt in woorden als: bobo, busi, sabi D: dodoi, dron, dri F: futu, nofo, frustu

LB: bobo, busi, sabi, dobru 2.D: dri, dagu, bedi 3.F: futu, nofo, frustu, furu 4aG: go, gagu, gron, gudu, gi, geri

Uitgangspunten/regels			Spelling Sranan Akademiya (1983)	Officiéle spelling 1986 (Resolutie van 15 juli 1986 No.4501) (1986)
			h: hey, hipsi, heri k: kari, kosi, aksi l: leti, losi, 010, m: ma, musu, amaka n: noti, neti, maniri p: pesi, prati, kapu r: redi, rowsu, krsu s: seri, sowtu, esi t: teri, trapu, ati w: weri, wasi, awari y: yu, yari, tay Woorden die tegenwoordig geen /h/klank meer hebben, worden dus 00k zonder het letterteken ‘h’ geschrevem Medeklinkers geschreven met twee lettertekens: ng: langa, tngo, drungu, nangra sy: syatu, syoro, syen, syuru ty: tyari, tyori, tyuri dy: dyari, dyompo, dyu ny: nyan, nyunsu, nyofri Combinatie medeklinker en halfvocaal; behalve de hierboven reeds genoemde 00k nog: by: obya fy: fyofyo, fya	G: go, gagu, gron, gudu, maar 00k in gi, geri, golu H: hipsi, hösel, hei K: koko, baka, skrati L: Iala, lati, 1010 M: man, uma, moi, N: noto, sneisi, bana P: patu, spun, peiri, R: hari, sari, bro T: tata, apinti, steifi W: trowe, wroko, gwenti, switi Y: yeye, yepi, taya, yuru TY: tyari, tyuku, patyapatya DY: dyuku, dyari, kodya NY: nyun, nyan, alanya NG: nanga, linga, dungru SY: syen, syatu, syoro Palatale consonanten Het Sranan kent naast de y de volgende palatale consonanten (gehemeltemedeklinkers) dy in dyari ty in tyari;sy in syatu; ny in nyan. Deze palatale klanken worden door een combinatie van twee lettertekens weergegeven. In vele woorden kunnen de plofklanken g en k en de neusklank ng als ze voor e en i staan, ok worden uitgesproken als
	Uitgangspunten/regels		Spelling Sranan Akademiya (1983)		Officiële spelling 1986 (Resolutie van 15 juli 1986 No-4501) (1986)
			py: pyo, sipyon ry: poryon bw: bwasi dw: dweyri, dwengi gw: gwe, gwenti kw: kwari, kwinsi nw: tamanwa pw: kapwa sw: swen, swari tw: twarfu, twatwa		resp. dy, ty en ny. In deze gevallen is gekozen voor de spelling met g, k, en ng om de eenheid in het woordbeeld te behouden. Vandaar dus niet dyi (geven), tyisi (krijgen), pinyi (knijpen), maar gi, kisi, pingi. In een aantal woorden wordt na de nasaal (of nasale klinker) de plofklank g gehoord. Deze woorden zouden dus met een dubbele g gespeld moeten worden. Daar het een gering aantal woorden betreft en de spellingscommissie verdubbeling van lettertekens wil vermijden is gekozen voor ng en nit voor ngg. Men schrijft dus kanga (kinderspel) en niet kangga; tinga (hinken) en niet tingga; pingo (bosvarken) en niet pinggo
	9. Aaneenschrijven van woorden		Samenstellingen worden aaneengeschreven waarbij elk van de samenstellende woorden wordt geschreven zoals ze in een geïsoleerde positie worden uitgesproken.		Combinaties van verschillende woorden worden aaneengeschreven, wanneer de samenstellende delen binnen de combinatie een

Als commentaar op de drie bovengenoemde punten wenst de CSTS het volgende te stellen:
Adi 1. De schriifwiize van de tweeklanken.
Uit de gevoerde gesprekken met de informanten blijkt dat zij zich scharen achter de ay-, ey- en OY- spelling. De CSTS kan zich hierin terugvinden, maar de discussie over de ay, ey en OY in plaats van ai, ei en oi zou door een door de Minister van Onderwijs, Wetenschappen en Cultuur nog in te stellen commissie moeten worden gevoerd, waarna er een definitief besluit hierover kan volgen.
Ad. 2. De lange medeklinkers (geminaten) en hun schrijfwijze.
De discussie of in het klanksysteem van het Sranan wel of geen lange medeklinkers voorkomen, zou door een door de Minister van Onderwijs, Wetenschappen en Cultuur nog in te stellen commissie moeten worden gevoerd, waarna er een definitief besluit hierover kan volgen.
Ad. 3. De plaats van het vraagteken en het uitroepteken.
Het argument voor het naar voren plaatsen van het uitroeproepteken en het vraagteken is volgens de CSTS onvoldoende gemotiveerd en een diepgaandere, fundamentele discussie hierover is derhalve gewenst. Hieronder volgt het volledige uitgewerkte overzicht van de diverse zienswijzen op de Sranantongo spelling.

Uitgangspunten/regels

Spelling Sranan Akademiya (1983)

Officiële spelling 1986 (Resolutie van 15 juli 1986 No.4501) (1986)

Aanvulling op de spelling1986 van het Sranan (1997)

I.Type spelling

Fonematische spelling De spelling berust op een fonematische analyse van het Surinaamse klanksysteem, wat wil zeggen dat in de spelling alleen rekening wordt gehouden met klanken die betekenis onderscheidend werken, klanken die een andere betekenis aan het woord geven als wij alleen die desbetreffende klank vervangen door een andere (met verwijzing naar preambule van de spelling van het Surinaams van 1960)

Fonematische spelling De spelling berust op een fonematische analyse van het klanksysteem van het Sranan. Dat wil zeggen dat iedere klank die semantisch functioneel is, een eigen teken krijgt.

Fonematische spelling De spelling berust op een fonematische analyse van het klanksysteem van het Sranan. Dat wil zeggen dat iedere klank die semantisch functioneel is, een eigen teken krijgt.

2.Hoofdregels

Schrijf de woorden steeds zé op als wanneer zij in een geïsoleerde positie worden uitgesproken,

1) Schrijf de woorden zoals zij in hun volle vorm worden uitgesproken. 2)Leenwoorden die nog als zodanig worden herkend, worden geschreven als in de taal waaraan zij zijn ontleend.

1)Schrijf de woorden zoals zij in hun volle vorm worden uitgesproken 2) Niet-gecreoliseerde woorden worden geschreven als in de taal waarin zij zijn ontleend

Uitgangspunten/regels

Spelling Sranan Akademiya (1983)

Officiële spelling 1986 (Resolutie van 15 juli 1986 No.4501) (1986)

Aanvulling op de spelling1986 van het Sranan (1997)

herkend, worden geschreven als in de taal waaraan zij zijn ontleend.

geschreven als in de taal waarin zij zijn ontleend

3.De gebruikte tekens

Het gebruikte alfabet omvat de volgende lettertekens uit het Latijnse alfabet: De overige lettertekens uit het Latijnse alfabet: C, J, Q, V, X en Z blijken, mede door de aan hen over het algemeen toegekende klankwaarde, niet nodig. In het Sranan zijn er slechts drie woorden die alleen in bepaalde gevallen met een van deze lettertekens geschreven zouden moeten/kunnen worden (afo, konfo, asema). Ook in leenwoorden, waar er klanken voor kunnen komen die niet behoren tot de klanken van het Sranan, zijn deze ongebruikte tekens toegestaan.

Het gebruikte alfabet omvat de volgende lettertekens uit het Latijnse alfabet: De overige lettertekens uit het Latijnse alfabet: C, J, Q, V, X, Z worden niet gebruikt, behalve in leenwoorden.

Het gebruikte alfabet omvat de volgende lettertekens uit het Latijnse alfabet: De overige lettertekens uit het Latijnse alfabet: C, J, Q,V, X, Z worden niet gebruikt, behalve in nietgecreoliseerde woorden.

Uitgangspunten/regels

Spelling Sranan Akademiya (1983)

Officiële spelling 1986 (Resolutie van 15 juli 1986 No.4501) (1986)

Aanvulling op de spelling1986 van het Sranan (1997)

Diakritische tekens 3)De diakritische tekens die in de spelling van het Sranan gebruikt worden, zijn: het accent circonflexe de topimarki ( ): gebruikt om de lange klinkers aan te geven, bijv: pôti, bâna, sâfri het accent grave, de kruktumarki (): wordt gebruikt m de klinkers /E/ en /ò/ te schrijven, bijv: tèt, mèf, kòf het accent aigu, de letimarki(‘ ): om aan te geven dat een woord met een hogere dan de normale toonhoogte uitgesproken moet worden. Vb A meki wan oso; A meki wén oso. Overige tekens Het koppelteken, de taymarki G), wordt gebruikt om aan te geven dat de twee woorden waartussen het

Diakritische tekens 3)De spelling maakt gebruik van de volgende diakritische tekens: -koti-marki of apostrof (‘), kan worden gebruikt wanneer om special redenen de elisie van de klinker moet worden aangegeven. -kruktu-marki of accent grave (s ) -leti-marki of accent aigu (‘), kan worden gebruikt indien het woordaccent moet worden aangegeven om misverstand te voorkomen – topi-marki of accent circonflexe ( A), kan worden gebruikt om gerekte vocalen aan te duiden, bijv. in pôti (arm) ter onderscheiding van poti (zetten) Overige tekens Ter wille van de leesbaarheid kan bij lange samenstellingen een koppelteken worden gebruikt

Diakritische tekens (A )accent circonflexe (topimarki),wordt gebruikt bij afwijkend woordaccent, bijv. lange klinkers als in Yâya (eigennaam), don (wezenloos), tê (intensiveringswoord) , pî, (intensiveringswoord;pôti (arm) (-) koppelteken (taymarki) (t) accent aigu (letimarki) wordt gebruikt bij afwijkend woordaccent om betekenisonderscheid tussen twee homografen aan te geven: moni/moni (geld/hars), buku/buké (stoten/beschimmeld), pina/piné (speld/pinaren)

Uitgangspunten/regels

Spelling Sranan Akademiya (1983)

Officiële spelling 1986 (Resolutie van 15 juli 1986 No.4501) (1986)

Aanvulling op de spelling1986 van het Sranan (1997)

koppelteken staat, een samenstelling vormen. Bijv: noso-olo, tranga-ede Het koppelteken wordt ook gebruikt om woorden in lettergrepen te verdelen. Bijv: pri-si-ri Hoewel afgesproken dat de woorden steeds in hun volle vorm schrijven. Kan in poëzie en in liederen omwille van de maat of het ritme hiervan worden afgeweken. De dichter of schrijver kan door gebruik te maken van de apostrof, de kotimarki ( l ) precies aangeven waar er klanken weggelaten zijn en er dus iets samengetrokken moet worden. De kotimarki wordt ook gebruikt om de sjwa weer te geven in gevallen waarbij de /a/ en de /L/ betekenisonderscheidend e klanken zijn. Sranan woorden die niet op een klinker maar op een medeklinker eindigen. Ze worden met een accent

grave, een kruktumarki op het klinkerteken geschreven: è; bijv: mèf, sèm, tèt à; bijv: kòf, sòk, bòk Dan is er nog de orale klinker 11e/, de sjwa. Deze klank komst slechts weinig voor en dan nog meestal in woorden die nog niet helemaal gesurinamiseerd zijn. Ze zijn meteen herkenbaar als niet echte Sranan woorden. Omdat ze op een medeklinker eindigen E; bijv: pipel, sâdel, baster

4. Gewone klinkers

De orale klinkers zijn in het Sranan kort behalve in de omgeving van de /r/. In de spelling hoeft dit niet aangegeven te worden, omdat niet de klinkers zelf lang zijn. Maar omdat onder invloed van de klank /r/ de orale klinkers langer uitgesproken worden.

A wordt gebruikt in woorden als: apra, bari , basra E: esi, weti, tere; E wordt ook gebruikt in woorden als: baster, kaster, èle È: ènter, sèrn, èn. l: mi, sribi, siri O: opo, kori, doro b: tòf, ròf, kòf, U: tuka, furu, spun, buku

A: apra, bari, basra, tafraE: esi, weti, tere, dedeE (wordt ook gebruikt in woorden om een stomme /e/ weer te geven bij woorden waarvan de onderliggende vorm niet meer

a; bijv: ala, saka, watrao; bijv: olo,boto, pori – i; bijv: iti,tifi, biri (Ietwel: de ie bestaat in het Sranan niet)e; bijv: ede, feni, feti u; bijv: uku, futu, furu Er zijn nog enkele orale klinkers die met leenwoorden de taal zijn binnengeslopen. Het zijn in de eerste plaats de klank “E/ zoals in het Nederlandse woord bed en de /ò/ van het Nederlandse woord pot. Ze komen slechts in een beperkt aantal woorden voor die hun vreemde afkomst ook verraden doordat ze in tegenstelling tot de echte Sranan woorden niet op een klinker maar op een medeklinker eindigen. Ze worden met een accent grave, een kruktumarki op het klinkerteken geschreven è; bijv: mèf, sèm, tèt ò; bijv: kof, sòk, bòk Dan is er nog de orale klinker /e/, de schwa.

achterhaald kan worden: èle(verlossertje spelen) 4.       È wordt gebruikt in woorden als ènhèn (ja), sèm, mèf I wordt gebruikt in woorden als mi, sribi, siri, isri.O wordt gebruikt in woorden als opo, kori, dorowordt gebruikt in woorden als ròf, kòf, sòk, U wordt gebruikt in woorden als tuka, furu, supu, buku

	Deze klank komst slechts weinig voor en dan nog meestal in woorden die nog niet helemaal versurinaamst zijn. Ze zijn meteen herkenbaar als niet echte Sranan woorden. Omdat ze op een medeklinker eindigen E; bijv: pipel, sâdel, baster
5, Nasale klinkers	Afgesproken is om de nasalen te schrijven met het letterteken van de bijbehorende orale klank gevolgd door het letterteken ‘n’	De genasaliseerde klinkers worden voorgesteld door de desbetreffende klinkers plus N: dansi (dansen), ten (tijd), tin (tien)	Worden voorgesteld door de desbetreffende klinkers plus N: dansi, ten, tin, spun, kon
6. Lange klinkers	De lange klinkers kunnen zowel orale als nasale lange klinkers zijn. Ze worden geschreven met het teken van de bijbehorende orale of nasale klinker met een accent circonflexe, een topimarki ( ) op het klinkerteken: â; bijv: ây, bâmi ê; bijv: pôti, nôno ê; bijv: tê, têgo î; bijv: pî û; bijv: tot	Deze spelling kent slechts één teken A. De lange klinker /a: /a/ in woorden als bana, wordt niet door een apart teken weergegeven. Er zijn in het Sranan geen opposities tussen la/ en De Spellingscommissie vond het daarom niet nodig een apart teken voor de /a:/ in te voeren. Indien een taalgebruiker om de een of andere

	ân; bijv: sân, tân în; bijv: krîn On; bijv: dûn, son	reden de lange klinker toch wil onderscheiden van de korte, dan kan het accent circonflexe gebruikt worden.
7. Tweeklanken	De TY, DY, NY, SY zijn tweeklanken. De tweeklanken zouden als volgt geschreven moeten worden: aw (kaw) ow (now) ew( lew) ay (bay) OY (moy) ey (dey) uy(buy) En nog een vreemde eend in de bijt: èy (rèy, plèy, rèys)	Al: wordt gebruikt in woorden als: bai, baisigri, nanai. AW: kaw, law, asaw El: leisi, peiri, seiri, beifi, Èl: plèi, rèis, flèi EW: banalew, lew 01: boi, moi, soigi OW: bow, kownu, kowru UI: muiti, bui Ei en èi: leisi en plèi; er is gekozen voor de spelling ei en niet voor de è om het karakter van de tweeklank tot uitdrukking te laten komen.	I.Eindklanken van tweeklanken worden weergegeven met Y of W 2.AY: bay, way 3.0Y: ploy, boy 4.EY: frey, krey 5.UY: buy, muyti 6.EY: pley, fley 7.AW: kaw, bbaw 8.0W: kowru, dow 9.EW: lew, banalew IO.IW: piw

8. Medeklinkers

Medeklinkers geschreven met één letterteken: b: bari, buru, obe d: dosu, dri, ede f: fisi, ferfi, afu g: gado, garden, dagu

B wordt gebruikt in woorden als: bobo, busi, sabi D: dodoi, dron, dri F: futu, nofo, frustu

LB: bobo, busi, sabi, dobru 2.D: dri, dagu, bedi 3.F: futu, nofo, frustu, furu 4aG: go, gagu, gron, gudu, gi, geri

Uitgangspunten/regels

Spelling Sranan Akademiya (1983)

Officiéle spelling 1986 (Resolutie van 15 juli 1986 No.4501) (1986)

Aanvulling op de spelling1986 van het Sranan (1997)

h: hey, hipsi, heri k: kari, kosi, aksi l: leti, losi, 010, m: ma, musu, amaka n: noti, neti, maniri p: pesi, prati, kapu r: redi, rowsu, krsu s: seri, sowtu, esi t: teri, trapu, ati w: weri, wasi, awari y: yu, yari, tay Woorden die tegenwoordig geen /h/klank meer hebben, worden dus 00k zonder het letterteken ‘h’ geschrevem Medeklinkers geschreven met twee lettertekens: ng: langa, tngo, drungu, nangra sy: syatu, syoro, syen, syuru ty: tyari, tyori, tyuri dy: dyari, dyompo, dyu ny: nyan, nyunsu, nyofri Combinatie medeklinker en halfvocaal; behalve de hierboven reeds genoemde 00k nog: by: obya fy: fyofyo, fya

G: go, gagu, gron, gudu, maar 00k in gi, geri, golu H: hipsi, hösel, hei K: koko, baka, skrati L: Iala, lati, 1010 M: man, uma, moi, N: noto, sneisi, bana P: patu, spun, peiri, R: hari, sari, bro T: tata, apinti, steifi W: trowe, wroko, gwenti, switi Y: yeye, yepi, taya, yuru TY: tyari, tyuku, patyapatya DY: dyuku, dyari, kodya NY: nyun, nyan, alanya NG: nanga, linga, dungru SY: syen, syatu, syoro Palatale consonanten Het Sranan kent naast de y de volgende palatale consonanten (gehemeltemedeklinkers) dy in dyari ty in tyari;sy in syatu; ny in nyan. Deze palatale klanken worden door een combinatie van twee lettertekens weergegeven. In vele woorden kunnen de plofklanken g en k en de neusklank ng als ze voor e en i staan, 00k worden uitgesproken als

5.1-1: hipsi, hösel, hey 6.H wordt 00k gebruikt om emfase aan te geven: agu/hagu, ati/hati, esi/hesi, eri/heri 70K: koko, baka, skrati, skoro, kisi, ke, kerki 8.L: lala, lati, 1010, libi 90M: man, uma, moy, mira 10.N: noto, sneysi, båna, neki 11.P: pipa, spun, peyri, speri 12.R: redi, sari, bro, frekti 13. S: speri, sneki, swari, sasi 14.T: apinti, steyfi, twarfu 15.W: trowe, wroko 16.Y: yepi, taya, yuru, 17.TY: tyari, tyuku, patyapatya, tyawa, tyopu 18.DY: dyari, kodya, dyonko 19.NY; nyun, alanya, nyamsi, monyo 20.SY: syen, syatu, syoro, kasyu NG: bongro, linga, dungru, singi, angisa, ngenyu

py: pyo, sipyon ry: poryon bw: bwasi dw: dweyri, dwengi gw: gwe, gwenti kw: kwari, kwinsi nw: tamanwa pw: kapwa sw: swen, swari tw: twarfu, twatwa

resp. dy, ty en ny. In deze gevallen is gekozen voor de spelling met g, k, en ng om de eenheid in het woordbeeld te behouden. Vandaar dus niet dyi (geven), tyisi (krijgen), pinyi (knijpen), maar gi, kisi, pingi. In een aantal woorden wordt na de nasaal (of nasale klinker) de plofklank g gehoord. Deze woorden zouden dus met een dubbele g gespeld moeten worden. Daar het een gering aantal woorden betreft en de spellingscommissie verdubbeling van lettertekens wil vermijden is gekozen voor ng en nit voor ngg. Men schrijft dus kanga (kinderspel) en niet kangga; tinga (hinken) en niet tingga; pingo (bosvarken) en niet pinggo

9. Aaneenschrijven van woorden

Samenstellingen worden aaneengeschreven waarbij elk van de samenstellende woorden wordt geschreven zoals ze in een geïsoleerde positie worden uitgesproken.

Combinaties van verschillende woorden worden aaneengeschreven, wanneer de samenstellende delen binnen de combinatie een

Combinaties van een woord met een voorafgaand of volgend element dat in het actuele taalgebruik niet voorkomt, worden

(wetiberekayman) Samenstellingen worden met een koppelteken, taymarki, als een woord geschreven wanneer: l)een woord van de samenstelling op een orale klinker eindigt en het volgende met een klinker begint (dungru-oso) 2) als een woord van de samenstelling op een nasale klinker eindigt en het volgende met een klinker begint (bun-ati) 3)Als een woord van de samenstelling op een tweeklank eindigt en het volgende met een klinker begint (trow-oso) 4)Als een woord van de samenstelling op een nasaal eindigt en het volgende met de medeklinker ‘n’ begint (pikin-nengre, bun-nen) 5)Als een woord van de samenstelling op een tweeklank eindigt en het volgende met dezelfde halfvocaal als de tweeklank begint (dowwatra, sey-yesi) 6)Als na een woord van de samenstelling het

andere functie of betekenis hebben dan daarbuiten. Bakafinga (extraatje) Bigifutu (filariabeen) Wrokoman (arbeider) Mofoneti (vooravond) Combinaties van dezelfde woorden (reduplicaties) worden altijd aaneengeschreven. Kwetikweti (zeker niet); taktaki (geklets); nomonomo (voortdurend) Combinaties van een woord met een voorafgaand of volgend element dat in het actuele taalgebruik niet voorkomt, worden aaneengeschreven. Bijv: omeni, someni. Wanneer het voorafgaand element op een klinker of tweeklank eindigt en het volgend element met een klinker begint, verbindt men beide elementen door een koppelteken. Bijv: blaka-uma (heerstersoort), san-ede (waarom), trow-oso (bruiloft)

aaneengeschreven; omeni, someni l.ln samenstellingen worden de samenstellende delen in hun volle vorm geschreven; bijv.dotiwagi, swarfutiki, sowtumeti, businengre, sribikrosi 2.1n samenstellingen worden de delen gescheiden door een taymarki of koppelteken,als: -Het eerste lid eindigt op een klinker en het tweede lid ook met een klinker begint: blaka- aka, bruduudu, ogri-ay, dede-oso, ati-oso (ziekenhuis) -Als het eerste lid eindigt met een klinker en het tweede lid begint met de medeklinker n; bijv.finganangra -Het eerste lid eindigt met een klinker en het tweede deel begint met een; bigissa, fisi-wwoyo, tara-ttey -Als het eerste element op een nasale klinker eindigt en het tweede deel met een klinker begint. Bijv.babun-udu, bun-ati

Uitgangspunten/regels	Spelling Sranan Akademiya (1983)	Officiële spelling 1986 (Resolutie van 15 juli 1986 No.4501) (1986)	Aanvulling op de spelling1986 van het Sranan (1997)
	volgende met een dubbel medeklinkerteken, een ‘ny’ of een ‘ng’ begint (bigi-ssa, gron —nnyan) Reduplicaties worden aaneengeschreven waarbij het woord waaruit de reduplicatie bestaat dus ook steeds in zijn volle vorm wordt geschreven (dorodoro, pisipisi)		-Het eerste element op een nasale klinker eindigt en het tweede deel begint met de medeklinker n. Bijv.pikin-nengre, bunnen, man-nengre -Als het eerste lid eindigt op een tweeklank en het tweede lid begint met een klinker; bijv.dray-ati, dreyay, gaw-anu, nnay-olo, trow-oso -Als het eerste lid eindigt op een tweeklank en het tweede lid begint met een w of een y; bijv.dowwatra, sey-yesi -Als de samenstelling uit drie en meer delen bestaat (ter wille van de leesbaarheid) bijv.granman-tingifowru, karuwiri-fayay

10. Hoofdletters

De hoofdletter, de bigiskrifimarki, wordt gebruikt: – om het begin van een zin aan te geven; dit geldt ook voor een citaat, een aanhef en een adressering. Let wel: ook op hoofdletters worden

Hoofdletters: worden gebruikt om het begin van een zin aan te geven; – aan het begin van eigennamen en persoonstitels;in de hoofdwoorden van opschriften en titels.

Uitgangspunten/regels

Spelling Sranan Akademiya (1983)

Officiële spelling 1986 (Resolutie van 15 juli 1986 No.4501) (1986)

Aanvulling op de spelling1986 van het Sranan (1997)

11. Wel/geen verdubbeling van medeklinkers

Medeklinkers met twee zelfde lettertekens bb: bbari, bboy dd: ddon, ddoy ff: ffrey, fferi gg; ggo kk: kka, kkronto II: 11010 mm: mma, mmanten nnay, nnyan pp: ppe, ppokay ss: ssey, ssa tt: ttu, tta ww: wwiri, wwoyo

Het Sranan kent geen semantisch onderscheid tussen korte en lange klinkers en daarom is zowel de medeklinker – als de klinkerverdubbeling overbodig.

Langemedeklinkers/geminaten I.Bij monografen door verdubbeling van het betreffende letterteken: bbari, ddon, ffrey, kko, Ilolomma, nnay, ppe, ssey, ttey, wwoyo 2.Bij digrafen door verdubbeling van het eerste letterteken; ttyo, ddyo

Uitgangspunten/regels

Spelling Sranan Akademiya (1983)

Officiële spelling 1986 (Resolutie van 15 juli 1986 No.4501) (1986)

Aanvulling op de spelling1986 van het Sranan (1997)

12. Leestekens

De punt (a)/de penti; is het laatste teken van de zin en wordt ook geplaatst na duizendtallen in cijferreeksen Het vraagteken(?)/ aksimarki;

1.De punt (o) sluit de zin af 2.Het vraagteken(?) staat véér een vragende zin die, of een vragend zinsdeel dat, niet met een vraagwoord begint. 3.       Het uitroepteken (!) staat vé6r een uitroep

zonder spatie véér dat deel van de zin waar de vraagintonatie begint. uitroepteken(!)/de barimarki; zonder spatie, vé6r het deel van de zin met de uitroep, verbazing, waarschuwing, sterke emotie of het bevel De komma(,)/ bromarki; voor het plaatsen van komma’s zijn moeilijk vaste regels te geven. Als algemene regel geldt: zet een komma op de plaats waar bij hardop lezen een korte rust, een adempauze wordt gehoord. De komma wordt ook gebruikt bij: opsommingen, de aanhef, de aangesproken persoon, decimale getallen De kommapunt(;)/de bropenti; kortere rustpauze dan de punt en legt nauw samenhang tussen twee mededelingen. Wordt ook gebruikt bij opsommingen

De puntkomma (;) sluit een grammatische eenheid af, wanneer daar niet reeds een punt staat.De komma (p) geeft een onderbreking aan van de zinsmelodie binnen de grammatische eenheid, is verplicht na de relatieve zinDe dubbele punt (:) staat véér een opsomming of eenHet vraagteken(?) staat vé6r een vragende zin die, of een vragend zinsdeel dat, niet met een vraagwoord begint.Het uitroepteken (l) staat véér een uitroep 4.       De puntkomma (;) sluit een grammatische eenheid af, wanneer daar niet reeds een punt staat. De komma (,) geeft een onderbreking aan van de zinsmelodie binnen de grammatische eenheid, is verplicht na de relatieve zinDe dubbele punt (:) staat véér een opsomming of een

Aanhalingstekens( )/ mofomarki’s om een directe rede aan te geven en om een woord een speciaal effect te geven. De dubbele punt(;)/ dobrupenti; om iets aan te kondigen (directe rede of citaat; een verklaring, toelichting of omschrijving; een opsomming) De puntenreeks(…)/ dripenti; om aan te geven dat: de zin plotseling afgebroken wordt en dat er een lange pauze volgt; de lezer nietuitgesproken gedachten of taboewoorden zelf moet invullen; dat er in een citaat iets is weggelaten De aandachtstreepjes(— )/notisimarki; in de plaats van komma’s om aandacht te vestigen op een toevoeging Ook gebruikt voor een mededeling die niet in de structuur van de zin past of voor een terzijde.

aanhaling in de directe rede De dubbele aanhalingstekens ( staan véér en aan het einde van een directe redeeinde van een directe rede De enkele aanhalingstekens markeren een citaat binnen een citaat

BEVINDINGEN EN AANBEVELINGEN

BEVINDINGEN

Nadat het decennialang stil is geweest rondom de officiële spelling, heeft NAKS het initiatief genomen om de kwestie van de spelling, weer op te pakken, een actie die zeer nuttig is geweest.

Gebleken is dat er in het verleden diverse stromingen c.q. divergerende meningen zijn geweest ten aanzien van een aantal essentiële zaken in de spelling van het Sranantongo. Dit is niet te voorkomen, omdat taal ten enenmale dynamisch is. Hoewel er een spellingsresolutie is geslagen is het wel van belang dat er vanuit de overheid, dé officiële instantie belast met de taalontwikkeling en taalcultuur, een duidelijk standpunt wordt ingenomen over de schrijfwijze van het Sranantongo.

De CSTS heeft een veelomvattend takenpakket meegekregen van NAKS. In de praktijk is gebleken dat enkele van deze taken buiten de scope van de commissie zijn gelegen. Zo acht de CSTS zich niet competent om theorieën te ontwikkelen over de spelling van het Sranantongo. Dat moet aan de deskundigen worden overgelaten. De CSTS heeft zich voorts beperkt tot het voeren van gesprekken met terzake kundige personen en niet zozeer met gebruikers (sprekers) van de taal. Het organiseren van een conferentie zou eventueel ook naar een hoger niveau getild kunnen of moeten worden, door bijvoorbeeld een samenwerking tussen NAKS en het Ministerie van Onderwijs, Wetenschappen en Cultuur, waardoor eventuele aanbevelingen een breder draagvlak verkrijgen.

AANBEVELINGEN

Resumerend, stelt de CSTS aan de opdrachtgever, NAKS, het volgende voor:

1. Het rapport na goedkeuring van het NAKS-bestuur, aan te bieden aan de Minister van Onderwijs, Wetenschappen en Cultuur.
2. Het NAKS-bestuur stelt vervolgens aan de Minister van Onderwijs, Wetenschappen en Cultuur voor een commissie van deskundigen in te stellen voor de aanpassing van de spelling van het Sranantongo. Aanbevolen wordt om ook leden van de particuliere ‘Werkgroep aanvulling Spelling-1986 van het Sranan’, indien zij daartoe bereid zijn, zitting te doen nemen in de nieuw in te stellen commissie om het werk van 23 jaar geleden weer op te pakken. Het werken met deze personen heeft als voordeel dat alle leden taaldeskundigen zijn, wat de acceptatie van hun voorstellen waarschijnlijk zal vergemakkelijken.

1. Het NAKS-bestuur stelt de Minister van Onderwijs, Wetenschappen en Cultuur voor om de commissie van deskundigen een korte tijd te geven om hun voorstel van 1997 te evalueren en waar nodig met nieuwe voorstellen voor aanpassing te komen; om snel tot een eindproduct te komen wordt aanbevolen dat die commissie zich voornamelijk richt op de punten waar nog geen overeenstemming over is bereikt. De Minister van Onderwijs, Wetenschappen en Cultuur bereidt vervolgens een resolutie voor om de gewijzigde officiële spelling Sranantongo te formaliseren en toepassing van deze nieuwe spelling terstond na goedkeuring van de voorstellen van de commissie van deskundigen, in te laten gaan.
2. Direct na afkondiging van de resolutie een conferentie te organiseren met alle betrokken actoren en stakeholders om kennis te nemen van de officiële spelling en om vervolgstappen te beklinken. Vervolgstappen zouden kunnen zijn:
   a. Het uitgeven van een document met voorbeelden van de spelling dat dan als leidraad kan dienen (zoals bijvoorbeeld in het document ‘Fa fu leisi en skrifi Sranantongo’, uitgave Minow).Het maken en beschikbaar stellen van een app waarmee men snel de juiste spelling kan achterhalen (bijvoorbeeld: het document genoemd onder aanbeveling a als app beschikbaar stellen).Het organiseren van trainingen met name voor diverse functionele groepen waaronder overheidsambtenaren en mediamedewerkers.Het instellen van een Taalautoriteit die zorgt draagt voor adviezen over de juiste spelling van het Sranantongo door alle Surinamers en Surinaamse instanties, inclusief overheidsinstanties en media-instituten.Het geschreven beeld promoten (bijvoorbeeld op regelmatige wijze een rubriek in de kranten doen publiceren). Zorg dragen voor regelmatige publicaties in het Sranantongo middels rubrieken, de uitgifte van tijdschriften en andere publicatievormen.
   1. Het samenstellen van een woordenlijst Sranantongo— Nederlands/Nederlands—Sranantongo. Het (doen) samenstellen van een woordenboek en het laten aanpassen van reeds bestaande woordenboeken/woordenlijsten.

LIJST VAN BIJLAGEN

1. RESOLUTIE van 15 juli 1986 No. 4501 inzake vaststelling officiële spelling voor het SRANAN TONGO) (S.B. 1986 no. 40).
2. Eindverslag Spellingscommissie Sranan (1984).
3. Brief d.d. 20 maart 1997 aan de Minister van Onderwijs en Volksontwikkeling inzake aanvulling op de spelling 1986 van het Sranan, van de ‘Werkgroep Aanvulling Spelling1986 van het Sranan’.
4. Samenvatting van de gesprekken met informanten.

RELEVANTE DOCUMENTEN/LITERATUUR

‘Bijlage behorende bij Resolutie van 15 juli 1986 No.4501: Spelling van het Sranan’. In Stichting

Volkslectuur Suriname (1995). Woordenlijst/Wordlist: Sranan – Nederlands, Nederlands – Sranan, English – Sranan (pp. 20 – 32). Paramaribo: Vaco

Essed-Fruin, E.D. ‘Verantwoording bij de derde uitgave’. In Stichting Volkslectuur Suriname

(1995). Woordenlijst/Wordlist: Sranan – Nederlands, Nederlands – Sranan, English – Sranan (pp. 7  9). Paramaribo: Vaco

Lichtveld L. ‘Verantwoording bij de eerste uitgave van 1961’. In Stichting Volkslectuur Suriname (1995). Woordenlijst/Wordlist Sranan – Nederlands, Nederlands – Sranan, English — Sranan (pp.

13 -14). Paramaribo: Vaco

Ministerie van Onderwijs, Wetenschappen en Cultuur (z.j). Fa fu lèisi èn skrifi Sranantongo.

^I NOOt van de samenstellers van de Woordenlijst’. In Stichting Volkslectuur Suriname (1995). Woordenlijst/Wordlist: Sranan – Nederlands, Nederlands – Sranan, English – Sranan (p. 33). Paramaribo: Vaco

‘Resolutie van 15 juli 1986 No. 4501, inzake vaststelling officiële spelling voor het Sranan(-tongo)’.

In Stichting Volkslectuur Suriname (1995). Woordenlijst/Wordlist: Sranan – Nederlands, Nederlands – Sranan, English – Sranan (pp. 17 — 19). Paramaribo: Vaco

Stichting Volkslectuur Suriname (1995). Woordenlijst/Wordlist: Sranan – Nederlands, Nederlands – Sranan, English – Sranan. Paramaribo: Vaco

Sluisdom, R. et al, Brief aan de Minister van Onderwijs en Volksontwikkeling d.d. 20 maart 1997: betreft aanvulling op de spelling-1986 van het Sranan ^l .

Werkgroep Aanvulling Spelling-1986 van het Sranan (1997). ‘Gewijzigde versie van de ‘Bijlage behorende bij de Resolutie van 15 juli 1986 No. 4501.B’.

BIJLAGEN

onder constructie